نمایش مبدأ برای ح ذ و / الحذاء

[[رده:ح]]
<span dir="rtl">الحِذاءِ</span>

<span dir="rtl">کفش</span>

= <span dir="rtl">درآمد</span> =

<span id="واژهشناسی-حذاء"></span>
== <span dir="rtl">واژه</span>‌<span dir="rtl">شناسی «حِذاء»</span> ==

<span dir="rtl">حِذاء در زبان عربی، معادل کفش و پای</span>‌<span dir="rtl">افزار در زبان فارسی است. در زبان عربی، «نَعل» و «خُفّ» نیز به معنای کفش اند. نعل یا همان دمپایی و صندل، کفشی است که همۀ روی پا را نمی</span>‌<span dir="rtl">پوشاند. خُف به معنای پایپوشی نرم از چرم است که روی پا را می</span>‌<span dir="rtl">پوشاند و در فارسی به آن موزه گفته می‌شود.</span><ref><span dir="rtl">«الحذاء: النعل» (لسان العرب: ج۱۴ ص۱۶۹) و «الحِذاء بالمدّ: النعل»</span>‌ <span dir="rtl">(النهایة: ج۱ ص۳۵۷). نیز، ر. ک: کتاب العین: ج۲ ص۴۲ مادّۀ «نعل» و مجمع البحرين: ج۵ ص۴۹ مادّۀ «خفف».</span></ref>

<span id="نگاه-اجمالی"></span>
== <span dir="rtl">نگاه اجمالی</span> ==

<span dir="rtl">فصل نخست در بارۀ ترغیب به پوشیدن کفش است. پا از مهم</span>‌<span dir="rtl">ترین اعضای بدن انسان</span>‌ <span dir="rtl">است. مطالعات باستان</span>‌<span dir="rtl">شناختی و تصاویر کتیبه</span>‌<span dir="rtl">ها نشان می</span>‌<span dir="rtl">دهد که استفاده از کفش، قدمتی به</span> ‌<span dir="rtl">اندازۀ عمر انسان در زمین دارد. انسان</span>‌<span dir="rtl">ها برای محافظت از پاهای خود در برابر سرما، گرما، سنگ و اشیای تیز و بُرنده، از انواع مختلف پای</span>‌<span dir="rtl">افزار استفاده می</span>‌<span dir="rtl">کرده</span>‌<span dir="rtl">اند.</span>

<span dir="rtl">روایات پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان: در بارۀ کیفیت، رنگ و چگونگی پوشیدن و در آوردن کفش، بیانگر توجّه فراوان ایشان به کفش است. محتمل است این توجّه، به منظور تغییر فرهنگ جاهلی در نپوشیدن کفش یا استفادۀ ناصحیح از آن بوده باشد. بر پایۀ روایات، عادت به پوشيدن کفش، از مرگ بد، جلوگيرى مى</span>‌<span dir="rtl">کند.</span><ref><span dir="rtl">ر.ک: ح۶.</span></ref> <span dir="rtl">همچنین کفش نیکو و مناسب، حافظ سلامت بدن و طول عمر انسان،</span><ref><span dir="rtl">ر.ک: ح۱۰.</span></ref> <span dir="rtl">يارى</span> ‌<span dir="rtl">دهنده بر نماز و طهارت،</span><ref><span dir="rtl">ر.ک: ح۱۳.</span></ref> <span dir="rtl">و زینت مردان</span><ref><span dir="rtl">ر.ک: ح۱۲.</span></ref> <span dir="rtl">است.</span>

<span dir="rtl">در روایات به کیفیت کفش و ساخت آن نیز توجّه گردیده است. پاشنه‌دار بودن کفش،</span><ref><span dir="rtl">«إنِّي لَأَمْقُتُ الرَّجُلَ لا أراهُ مُعَقَّبَ النَّعلَينِ».</span></ref> <span dir="rtl">انحنای سمت چپ کفش پای راست و سمت راست پای چپ</span><ref><span dir="rtl">«کانَ صلی الله علیه و آله يَلبَسُ النَّعلَينِ بِقِبالَينِ و کانَت مُخَصَّرَةً مُعَقَّبَةً حَسَنَةَ التَّخصيرِ مِمّا يَلي مُقَدَّمَ العَقِبِ مُستَوِيَةً لَيسَت بِمُلَسَّنَةً».</span></ref> <span dir="rtl">و وجود بند برای نگه داشتن کفش</span><ref><span dir="rtl">«کانَت مُعَقَّبَةً مُخَصَّرَةً مِن وَسَطِها لَها قِبالانِ و لَها رُءوسٌ فَقَالَ: هٰذا حَذوُ النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله».</span></ref> <span dir="rtl">از جملۀ این موارد است. رعایت این نکات، به سلامت تن و دوری از درد کمر و پا، یاری می</span>‌<span dir="rtl">رسانَد.</span>

<span dir="rtl">در انتخاب رنگ لباس و کفش، هر چند موقعیت جغرافیایی، کاری و اجتماعیِ انسان نقش دارد، ولی روایات در بارۀ رنگ کفش، سفارش</span>‌<span dir="rtl">هایی دارند که نشان دهندۀ اهمّیت آن و ارتباط آن با سلامت انسان است.</span>

<span dir="rtl">برای نمونه، برخی روایات استفاده از کفش سیاه را برای بینایی زیان</span>‌<span dir="rtl">آور و موجب افسردگی دانسته</span>‌<span dir="rtl">اند</span><ref><span dir="rtl">«الکافي عن ابن محبوب عمَّن ذَکَرَهُ عن أبي عبد اللّه علیه السلام أنَّهُ نَظَرَ إلىٰ بَعضِ أصحابِهِ و عَلَيهِ نَعلٌ سَوداءُ فَقالَ: ما لَكَ و لِلنَّعلِ السَّوداءِ أ ما عَلِمتَ أنَّها تُضِرُّ بِالبَصَرِ و تُرخِي الذَّکَرَ و هِيَ بِأَغلَى الثَّمَنِ مِن غَيرِها و ما لَبِسَها أحَدٌ إلَّا اختالَ فيها».</span></ref> <span dir="rtl">و به استفاده از رنگ زرد و سفید سفارش کرده</span>‌<span dir="rtl">اند. به احتمال، هوای گرم عربستان و جذب گرمای بیشتر از سوی اشیای تیره‌رنگ در مقایسه با رنگ‌های روشن، زمینۀ این توصیه‌ها را فراهم آورده است. پا در درون کفش‌های مشکی، داغ می</span>‌<span dir="rtl">گشته و به سلامت انسان زیان می</span>‌<span dir="rtl">زده است. از این رو، روایات، اِشکالی در پوشیدن چکمۀ مشکی ـ که معمولاً در هوای برفی و بارانی و مسیرهای گِلی استفاده می‌شود ـ ندیده</span>‌<span dir="rtl">اند. همچنین احتمال دارد کراهت کفش سیاه، مختص روزگاری بوده است که کفش مشکی از چرم گران‌قیمت برخی حیوانات تهیّه می</span>‌<span dir="rtl">شد، و افراد آن را برای فخرفروشی می پوشیده‌اند، یا در جهت همسو نگشتن با سیاه‌جامگان هوادار عبّاسیان بوده باشد.</span><ref><span dir="rtl">«الکافي عن حنان بن سدير: دخلت عَلىٰ أبي عَبدِ اللّهِ علیه السلام و في رِجلي نَعلٌ سَوداءُ فَقالَ: يا حَنانُ! ما لَكَ و لِلسَّوداءِ؟ أ ما عَلِمتَ أنَّ فيها ثَلاثَ خِصالٍ تُضعِفُ البَصَرَ و تُرخِي الذَّکَرَ و تورِثُ الهَمَّ و مَعَ ذٰلِكَ مِن لِباسِ الجَبّارينَ...».</span></ref>

<span dir="rtl">بر پایۀ روایات، کفش‌های سفر و حضر و حتّی مهمانی می‌توانند در رنگ و شکل، متفاوت باشند.</span><ref><span dir="rtl">الکافي عن داود الرَّقِّيِّ: خَرَجتُ مَعَ أبي عَبدِ اللّهِ علیه السلام إلىٰ يَنبُعَ فَلَمّا خَرَجَ رَأَيتُ عَلَيهِ خُفّاً أحمَرَ فَقُلتُ لَهُ جُعِلتُ فِداكَ! ما هٰذَا الْخُفُّ الأَحمَرُ الَّذي أراهُ عَلَيكَ؟ فَقَالَ: خُفٌّ اتَّخَذتُهُ لِلسَّفَرِ و هُوَ أبقَىٰ علَى الطّينِ وَ المَطَرِ و أحمَلُ لَهُ. قُلتُ: فَأَتَّخِذُها و ألبَسُها قالَ: أمّا فِي السَّفَرِ فَنَعَم و أمّا فِي الحَضَرِ فَلا تَعدِلَنَ</span>‌ <span dir="rtl">بِالسَّوادِ شَيئاً».</span></ref> <span dir="rtl">از این رو با آن که بهترین رنگ براى کفش</span>‌<span dir="rtl">ها، رنگ زرد است و رنگ قرمز در وطن کراهت دارد امّا در سفر مشکلی ندارد. احتمال دارد نکوهش و ستایش رنگ کفش</span>‌<span dir="rtl">ها، با فضای سیاسی و اجتماعی هر دوره، یا وضعیت جغرافیایی منطقه و نیز بهای چرم و مادّه</span>‌<span dir="rtl">ای که کفش از آن تهیّه می</span>‌<span dir="rtl">شده است، مرتبط باشد.</span>

<span dir="rtl">در احادیث همچنین آداب و شیوه</span>‌<span dir="rtl">هایی برای پوشیدن کفش بیان شده است، مانند: ایستاده نپوشیدن کفش،</span><ref><span dir="rtl">«کَرِهَ أن يَتَنَعَّلَ الرَّجُلُ و هُوَ قائِمٌ».</span></ref> <span dir="rtl">راه نرفتن با یک لنگۀ کفش،</span><ref><span dir="rtl">«لا تَمشِ في نَعلٍ واحِدٍ».</span></ref> <span dir="rtl">مقدّم کردن پای راست در پوشیدن و مؤخّر کردن آن به هنگام بیرون آوردن کفش.</span><ref><span dir="rtl">«إذا انتعل أحدکم فليبدأ باليمين وإذا نزع فليبدأ بالشمال».</span></ref> <span dir="rtl"></span>

<span dir="rtl">روایات همچنین به در آوردن کفش در برخی جاها توصیه کرده</span>‌<span dir="rtl">اند: هنگام ورود به کعبه و هنگام غذا خوردن یا استراحت.</span><ref><span dir="rtl">ر.ک: ح۶٠ ص۶۵.</span></ref> <span dir="rtl">در مورد سایر مسجدها، به وارسی کفش</span>‌<span dir="rtl">ها از جهت آلوده نبودن و وارد نکردن آلودگی</span>‌<span dir="rtl">ها به مسجد و نیز به قرار دادن آنها در جای محفوظ، توصیه شده است. البتّه با توجّه به کفش</span>‌<span dir="rtl">های امروزی و آداب عرفی ورود به بخش مفروش مسجدها و مکان</span>‌<span dir="rtl">های زیارتی، ادب و بهداشت، اقتضا می</span>‌<span dir="rtl">کند که کفش</span>‌<span dir="rtl">ها در آورده شوند.</span>

<span id="الفصل-الأول-لبس-الحذاء"></span>
= <span dir="rtl">الفَصلُ الأوَّل: لُبسُ الحِذاءِ</span> =

<span dir="rtl">فصل یکم</span><span dir="rtl">: پوشیدن کفش</span>

<span id="فوائد-لبس-الحذاء"></span>
== <span dir="rtl">۱ / ۱: فَوائِدُ لُبسِ الحِذاءِ</span> ==

<span dir="rtl">۱</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۱</span><span dir="rtl">: فواید پوشیدن کفش</span>

# <span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله _ في قَولِهِ تَعالىٰ: (خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ) _: النَّعلَ وَ الخاتَمَ.</span><ref><span dir="rtl">مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۸ ح۸۱۰؛ الفردوس: ج۲ ص۱۶۵ ح۲۸۳۰ عن أنس.</span></ref>

 

# <span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله - در بارۀ این سخن خداوند متعال: (زینت خود را هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید) -: [یعنی] کفش و انگشتری خود را.</span>

 

<ol start="2" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الباقر علیه السلام: لُبسُ الخُفِّ</span><ref><p><span dir="rtl">الخُفّ لُغةً: الشيء المستوي، و الخُفّ للبعیر کالحافر للفرس. و عرفاً: ما یُلبس في الرجل من جلد رقیق، أو الحذاء الساتر للکعبین (اُنظر: معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة: ج۲ ص۴۰ و معجم ألفاظ الفقه الجعفري: ص۱۷۸).</span></p></ref> <span dir="rtl">أمانٌ مِنَ السِّلِِّ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۶ ح۲ عن منيع</span>‌<span dir="rtl">.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="2" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام باقر علیه السلام: پوشيدن کفش، مايۀ امان از بيمارى سل است.</span></li></ol>

 

<ol start="3" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: إدمانُ لُبسِ الخُفِّ أمانٌ مِنَ السِّلِِّ.</span> <ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۶ ح۳ عن مبارك غلام العقرقوفي، الأمالي للطوسي: ص۶۶۷ ح۱۳۹۶ نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="3" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: مداومت بر پوشيدن کفش، مايۀ امان از بيمارى سل است.</span></li></ol>

 

<ol start="4" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: الخُفُّ مَصَحَّةٌ لِلبَصَرِِ.</span><ref><p><span dir="rtl">طبّ الأئمّة لابني بسطام: ص۸۴ عن الحلبي، بحار الأنوار: ج۶۲ ص۱۴۷ ح۱۵.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="4" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: پوشیدن کفش، مايۀ سلامت بینایی است.</span></li></ol>

 

<ol start="5" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: لُبسُ الخُفِّ يَزيدُ في قُوَّةِ البَصَرِِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج۶ ص۴۶۶ ح۱ عن سلمة بن أبي حبّة، ثواب الأعمال: ص۴۳ ح۱، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۵ ح۷۹۴ کلاهما عن الإمام الباقر علیه السلام.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="5" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: پوشیدن کفش، بر نيروى بينايى مى</span>‌<span dir="rtl">افزايد.</span></li></ol>

 

<ol start="6" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: إدمانُ الخُفِّ يَقي ميتَةَ السَّوءِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۷ ح۶ عن أبي سلمة السرّاج</span>‌<span dir="rtl">.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="6" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: مداومت بر پوشيدن کفش، از مرگ بد جلوگيرى مى</span>‌<span dir="rtl">کند.</span></li></ol>

 

<ol start="7" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">ثواب الأعمال عن معاویة بن وهب عن الإمام الصادق علیه السلام: إدمانُ لُبسِ الخُفِّ أمانٌ مِنَ الجُذامِ.</span></li></ol>

<span dir="rtl">قالَ: قُلتُ: فِي الشِّتاءِ أم فِي الصَّيفِ؟</span>

<span dir="rtl">قالَ: شِتاءً كانَ أو صَيفاً.</span><ref><span dir="rtl">ثواب الأعمال: ص۴۴ ح۲، مكارم الأخلاق، ج۱ ص۲۶۵ ح۷۹۵.</span></ref>

<ol start="7" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">ثواب الأعمال - به نقل از معاویة بن وهب -: امام صادق علیه السلام فرمود: «مداومت بر پوشیدن کفش، از جُذام ایمن می</span>‌<span dir="rtl">دارد».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتم: در زمستان یا تابستان؟</span>

<span dir="rtl">فرمود: «زمستان باشد یا تابستان».</span>

<ol start="8" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: أوَّلُ مَنِ اتَّخَذَ النَّعلَينِ إبراهيمُ علیه السلام.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۲ ح۲ عن السکونی، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۱۲ ص۱۳ ح۳۸.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="8" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: نخستين کسى که صندل پوشید، ابراهيم علیه السلام بود.</span></li></ol>

 

<ol start="9" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: مِن وَصِيَّةِ لُقمانَ لِابنِهِ: يا بُنَيَّ، سافِر بِسَيفِكَ و خُفِّكَ و عِمامَتِكَ و خِبائِكَ و سِقائِكَ و إبرَتِكَ و خُيوطِكَ و مِخرَزِكَ، و تَزَوَّد مَعَكَ مِنَ الأَدوِيَةِ ما تَنتَفِعُ بِها أنتَ و مَن مَعَكَ، و كُن لِأَصحابِكَ موافِقاً إلّا في مَعصِيَةِ اللّهِ عزّ و جلّ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج۸ ص۳۰۳ ح۴۶۶ عن حمّاد بن عيسى</span>‌<span dir="rtl">، کتاب من لا يحضره الفقيه: ج</span>‌<span dir="rtl">۲ ص۲۸۲ ح۲۴۵۸، المحاسن: ج</span>‌<span dir="rtl">۲ ص۱۰۷ ح۱۲۸۸، بحار الأنوار: ج۷۶ ص۲۷۰ ح۲۶.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="9" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام - از سفارش</span>‌<span dir="rtl">هاى لقمان به پسرش -: پسرم! با شمشير و کفش و دستار و خيمه و مَشک و سوزن و نخ و درفشت سفر کن و داروهايى که به کار خودت و همراهانت مى</span>‌<span dir="rtl">آيد، با خود بردار و با هم</span>‌<span dir="rtl">سفرانت سازگار باش، جز در معصيت خداوند عزّ و جلّ».</span></li></ol>

<span id="استجادة-الحذاء"></span>
== <span dir="rtl">۱ / ۲: اِستِجادَةُ الحِذاءِ</span> ==

<span dir="rtl">۱ / ۲</span><span dir="rtl">: پوشیدن کفشِ خوب و مناسب</span>

<ol start="10" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">كتاب من لا يحضره الفقيه عن رسول اللّهِ صلی الله علیه و آله: مَن أرادَ البَقاءَ و لا بَقاءَ، فَليُباكِرِ الغَداءَ، وَ ليُجَوِّدِ الحِذاءَ، وَ ليُخَفِّفِ الرِّداءَ، وَ ليُقِلَّ مُجامَعَةَ النِّساءِ.</span></li></ol>

<span dir="rtl">قيلَ: يا رَسولَ اللّهِ، و ما خِفَّةُ الرِّداءِ؟</span>

<span dir="rtl">قالَ: قِلَّةُ الدَّينِ.</span><ref><span dir="rtl">كتاب من لا يحضره الفقيه: ج۳ ص۵۵۵ ح۴۹۰۲، عيون أخبار الرضا علیه السلام: ج۲ ص۳۸ ح۱۱۲عن الإمام الرضا عن آبائه عن الإمام عليّ: نحوه، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۴۵۹ ح۱۵۵۸، بحار الأنوار: ج۶۶ ص۳۴۱ ح۱ و راجع عيون الأخبار لابن قتيبة: ج۳ ص۲۷۱.</span></ref>

<ol start="10" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">کتاب من لا يحضره الفقيه: پيامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: «هر که مى</span>‌<span dir="rtl">خواهد جاودانه بماند - که البتّه جاودانگى، در کار نيست -، صبح زود صبحانه بخورد، کفش نيکو [و مناسب] بپوشد، جامه</span>‌<span dir="rtl">ای سبُک بر گیرد، و با زنان، کمتر آمیزش کند».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتند: اى پيامبر خدا! سبُکى جامه چيست؟</span>

<span dir="rtl">فرمود: «اندک بودن بدهی».</span>

<ol start="11" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مَنِ اتَّخَذَ نَعلاً فَليَستَجِدها.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۲ ح۳ عن السکونی عن الإمام الصادق علیه السلام، قرب الإسناد: ص۷۰ ح۲۲۳ عن الإمام الصادق عن أبیه علیهما السلام، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۷۹ ص۲۹۷ ح۱؛ المعجم الأوسط: ج۱ ص۲۴۰ ح۷۸۵ عن أبي هریرة نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="11" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس کفشی می</span>‌<span dir="rtl">پوشد، کفش خوب بپوشد.</span></li></ol>

 

<ol start="12" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">دعائم الإسلام عن الإمام الحسين علیه السلام: قالَ لي رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: يا بُنَيَّ!... اِستَجِدِ النِّعالَ؛ فَإنَّها خَلاخيلُ الرِّجالِ.</span><ref><p><span dir="rtl">دعائم الإسلام: ج۲ ص۱۶۴ ح۵۹۱؛ كنز العمّال: ج۱۵ ص۴۱۲ ح۴۱۶۲۷ نقلاً عن الديلمي عن أنس عنه صلی الله علیه و آله نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="12" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">دعائم الإسلام - به نقل از امام حسين علیه السلام -: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به من فرمود: «فرزندم!... صندل خوب به پا کن که آن، زينت</span>‌<span dir="rtl">افزار پاى مردان است».</span></li></ol>

 

<ol start="13" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام عليّ علیه السلام: اِستِجادَةُ الحِذاءِ؛ وِقايَةٌ لِلبَدَنِ، و عَونٌ عَلَى الصَّلاةِ وَ الطَّهورِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج۶ ص۴۶۲ ح۱ عن أبي بصير عن الإمام الصادق علیه السلام، الخصال: ص۶۱۱ ح۱۰ عن الإمام الصادق عن آبائه عنه علیهم السلام، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۶ ح۷۹۹ عن الإمام الصادق عنه علیهما السلام، بحار الأنوار: ج۱۰ ص۹۰ ح۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="13" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام علی علیه السلام: کفش خوب به پا کردن، نگه دارندۀ بدن و کمک به نماز و طهارت است.</span></li></ol>

 

<ol start="14" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: جَوِّدُوا الحَذوَ؛ فَإنَّهُ مَكبَتَةٌ</span><ref><p><span dir="rtl">الکَبْت: الصَّرف و الإذلال. یقال:</span>‌ <span dir="rtl">کبتَ الله العدوَّ؛ أي صَرَفه و أذَلَّه (لسان العرب: ج۲ ص۷۶ «کبت»).</span></p></ref> <span dir="rtl">لِلعَدُوِّ و زِيادَةٌ في ضَوءِ البَصَرِ،... و عَلَيكُم بِالسِّواكِ؛ فَإنَّهُ يُذهِبُ وَسوَسَةَ الصَّدرِ، و أدمِنُوا الخُفَّ؛ فَإنَّهُ أمانٌ مِنَ السِّلِّ.</span><ref><p><span dir="rtl">الأمالي للطوسي: ص۶۶۷ ح۱۳۹۶.</span></p></ref> <span dir="rtl"></span></li></ol>

 

<ol start="14" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: کفش خوب بپوشید؛ زیرا پوشیدن کفش خوب موجب خواری دشمن و زیاد شدن نور چشم است... و مسواک بزنید؛ زیرا مسواک زدن، وسوسۀ سینه را از بین می</span>‌<span dir="rtl">برد. بر پوشیدنِ کفش مداومت ورزید؛ زیرا این کار، مایۀ ایمنی از [بیماریِ] سل است.</span></li></ol>

<span id="كيفية-الحذاء"></span>
== <span dir="rtl">۱ / ۳: كَيفِيَّةُ الحِذاءِ</span> ==

<span dir="rtl">۱ / ۳:</span> <span dir="rtl">نوعِ کفش</span>

<ol start="15" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مکارم الأخلاق: كانَ صلی الله علیه و آله يَلبَسُ النَّعلَينِ بِقِبالَينِ</span><ref><p><span dir="rtl">القِبال: زِمام النَّعل (النهاية: ج</span>‌<span dir="rtl">۴ ص۸ «قبل»).</span></p></ref><span dir="rtl">، و كانَت مُخَصَّرَةً مُعَقَّبَةً</span><ref><p><span dir="rtl">المُعَقَّبَة: التي لها عَقِب. و عَقِبُ النّعل: مُؤخّرها (لسان العرب: ج۱ ص۶۱۲ «عقب»).</span></p></ref> <span dir="rtl">حَسَنَةَ التَّخصيرِ مِمّا يَلي مُقَدَّمَ العَقِبِ، مُستَوِيَةً لَيسَت بِمُلَسَّنَةً، و كانَ مِنها ما يَكونُ في مَوضِعِ الشَّي</span>‌<span dir="rtl">ءِ الخارِجِ قَليلاً. و كانَ كَثيراً ما يَلبَسُ السِّبتِيَّةَ</span><ref><p><span dir="rtl">السِّبت: جلود البقر المدبوغة بالقَرَظ تُحذیٰ منه النِّعال السِّبتِیّة. و نِعالٌ سِبتِیّة: لا شَعر علیها (لسان العرب: ج۲ ص۳۶ «سبت»).</span></p></ref> <span dir="rtl">الَّتي لَيسَ لَها شَعرٌ. و كانَ إذا لَبِسَ بَدَأَ بِاليُمنىٰ، و إذا خَلَعَ بَدَأَ بِاليُسرىٰ. و كانَ يَأمُرُ بِلُبسِ النَّعلَينِ جَميعاً و تَركِها جَميعاً؛ كَراهَةَ أن يَلبَسَ واحِدَةً دونَ اُخرىٰ. و كانَ يَلبَسُ مِنَ الخِفافِ مِن كُلِّ ضَربٍ</span><ref><p><span dir="rtl">الضَّرب: الصِّنف من الأشیاء (لسان العرب: ج۱ ص۵۵۰ «ضرب»).</span></p></ref><span dir="rtl">.</span><ref><p><span dir="rtl">مكارم الأخلاق: ج۱ ص۹۰ ح۱۶۵، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۱۶ ص۲۵۲ ح۳۵.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="15" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مکارم الأخلاق: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله صندل دوبندی می</span>‌<span dir="rtl">پوشید که میان</span>‌<span dir="rtl">باریک و پاشنه</span>‌<span dir="rtl">دار بود و قوس آن به خوبی از نزدیک پاشنه شروع می‌شد. جلوی کفشش یک</span>‌<span dir="rtl">نواخت بود و زبانه نداشت. کنارۀ کف در خارج از محلّ دوخت رویه، خیلی کم بود. بیشتر وقت</span>‌<span dir="rtl">ها [کفشی از] چرم دبّاغی شدۀ بدون مو می</span>‌<span dir="rtl">پوشید. هنگام پوشیدن کفش، از پای راست شروع می</span>‌<span dir="rtl">کرد و هنگام در آوردن آن، ابتدا کفش پای چپش را در می</span>‌<span dir="rtl">آورد. همیشه می</span>‌<span dir="rtl">فرمود که یا هر دو لنگۀ کفش را بپوشند و یا هیچ یک را نپوشند و پوشیدن تنها یک لنگه را خوش نمی</span>‌<span dir="rtl">داشت. ایشان از پاپوش</span>‌<span dir="rtl">ها، همۀ انواع آنها را می</span>‌<span dir="rtl">پوشید.</span></li></ol>

 

<ol start="16" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام عليّ علیه السلام: لا تَحتَذُوا المَلسَ</span><ref><p><span dir="rtl">قال المجلسي رحمه الله: في بعض النسخ: «المَلس»، من الملاسة؛ أي الذي یساوي وسطه و طرفاه و لا یکون مُخَصَّراً. و في بعضها: «المُلَسَّن» بالنون، قال في النهایة: فیه: «أنّ نعله کانت ملَسَّنَة»؛ دقیقة علی شکل اللسان، و قیل: هي التي جعل لها لسان، و لسانها: الهَنَة الناتِئة في مقدّمها. انتهی... قال في الدروس: یکره النعال الملس و الممسوحة،</span> ‌<span dir="rtl">بل ینبغي المخَصَّرة، و لا یُترك تعقیب النَّعل (مرآة العقول: ج۲۲ ص۳۴۶).</span></p></ref><span dir="rtl">؛ فَإنَّها حِذاءُ فِرعَونَ، و هُوَ أوَّلُ مَنِ اتَّخَذَ المَلسَ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۳ ح۴ عن الحسن بن راشد، الخصال: ص۶۱۵ ح۱۰، علل الشرائع: ص۵۳۳ ح۱ کلاهما عن الإمام الصادق عن آبائه عنه علیهم السلام نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۱۰ ص۹۴ ح۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="16" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام علی علیه السلام: کفشِ مستطیل</span>‌<span dir="rtl">شکل نپوشید که پای</span>‌<span dir="rtl">افزار فرعون است و او نخستين کسى بود که مستطیل</span>‌<span dir="rtl">شکل پوشید.</span></li></ol>

 

<ol start="17" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الباقر علیه السلام: إنّي لَأَمقُتُ الرَّجُلَ لا أراهُ مُعَقَّبَ النَّعلَينِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۳ ح۵ عن محمّد بن مسلم، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۷ ح۸۰۲.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="17" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام باقر علیه السلام: من از مردى که می</span>‌<span dir="rtl">بینم صندلش</span> ‌<span dir="rtl">پاشنه ندارد، خوشم نمى</span>‌<span dir="rtl">آيد.</span></li></ol>

 

<ol start="18" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن عبدالله بن عثمان عن رجل عن مِنهال: كُنتُ عِندَ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام و عَلَيَّ نَعلٌ مَمسوحَةٌ</span><ref><p><span dir="rtl">النَّعل الممسوحة: التي لیست مُخَصّرة (مجمع البحرین: ج۳ ص۱۶۹۵ «مسح»).</span></p></ref><span dir="rtl">، فَقالَ: هٰذا حِذاءُ اليَهودِ!</span></li></ol>

<span dir="rtl">فَانصَرَفَ مِنهالٌ فَأَخَذَ سِكّيناً فَخَصَّرَها بِها.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۳ ح۶، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۷ ح۸۰۴، مجمع البحرين: ج۲ ص۴۱۴.</span></ref>

<ol start="18" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از عبد اللّٰه</span>‌ <span dir="rtl">بن عثمان، به نقل از مردى -: نزد امام صادق علیه السلام بودم و صندلی که کنارۀ آن صاف (بدون قوس و تورفتگی) بود، به پا داشتم. فرمود: «اين، کفش يهود است». مِنهال رفت و کاردی برداشت و وسطش را قوس داد.</span></li></ol>

 

<ol start="19" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن إسحاق الحَذّاء: أرسَلَ إلَيَّ أبو عَبدِ اللهِ علیه السلام و نَحنُ بِمِنىً: ایتِني و مَعَكَ كِنفُكَ</span><ref><p><span dir="rtl">أي وعاء آلات الإسکاف (روضة المتّقین: ج۷ ص۶۳۸).</span></p></ref><span dir="rtl">.</span></li></ol>

<span dir="rtl">قالَ: فَأَتَيتُهُ في مِضرَبِهِ</span><ref><span dir="rtl">المِضرَب: الفُسطاط العظیم، و هو فُسطاط المَلِك و الفُسطاط: ضَرب من الأبنیة في السَّفَر (تاج العروس: ج۲ ص۱۷۱ «ضرب» و ج۱۰ ص۳۶۷ «فسط»).</span></ref> <span dir="rtl">فَسَلَّمتُ عَلَيهِ، فَرَدَّ عَلَيَّ و أومَأَ إلَيَّ أنِ اجلِس، فَجَلَستُ، ثُمَّ تَناوَلَ نَعلاً جَديداً فَرَمىٰ بِها إلَيَّ، فَلَمّا أرَدتُ أن أذهَبَ قُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ، لَو وَهَبتَ لي هٰذِهِ النَّعلَ و كُنتُ أحذو عَلَيها.</span>

<span dir="rtl">فَرَمىٰ إلَيَّ بِالفَردِ الآخَرِ فَقالَ: واحِدَةٌ أيُّ شَي</span>‌<span dir="rtl">ءٍ تَنفَعُكَ؟!</span>

<span dir="rtl">قالَ: و كانَت مُعَقَّبَةً، مُخَصَّرَةً مِن وَسَطِها، لَها قِبالانِ، و لَها رُؤوسٌ، فَقالَ: هٰذا حَذوُ النَّبِيِّ صلی الله علیه و آله.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۳ ح۷.</span></ref>

<ol start="19" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافى - به نقل از اسحاق کفّاش -: ما در مِنا بوديم که امام صادق علیه السلام به دنبالم فرستاد که: «نزد من بيا و خورجین ابزارت را هم بياور».</span></li></ol>

<span dir="rtl">به خيمۀ امام رفتم و به ايشان سلام کردم. امام علیه السلام جواب سلامم را داد و به من اشاره نمود که بنشين. نشستم. سپس يک لنگه کفش نو برداشت و آن را به من داد. هنگامى که خواستم بروم، گفتم: فدايت شوم! کاش این لنگه را به من ببخشید تا کفش</span>‌<span dir="rtl">هايى مانند آن بدوزم.</span>

<span dir="rtl">امام علیه السلام لنگۀ ديگر را نیز به من داد و فرمود: «يک لنگه چه سودى برايت دارد؟!».</span>

<span dir="rtl">آن کفش، پاشنه</span>‌<span dir="rtl">دار و از وسط دارای تورفتگی بود و دو بند و چند سر داشت [و نوک‌تیز نبود]. امام علیه السلام فرمود: «اين، کفش پيامبر صلی الله علیه و آله است».</span>

<ol start="20" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن محمّد بن الفَيض من تَيم الرّباب: سَمِعتُ أبا عَبدِ اللهِ علیه السلام يَقولُ: إنّي لَأَمقُتُ الرَّجُلَ أرىٰ في رِجلِهِ نَعلاً غَيرَ مُخَصَّرَةٍ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۳ ح۸.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="20" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از محمّد بن فَيض، از قبيلۀ تَيم رِباب -: از امام صادق علیه السلام شنیدم که مى</span>‌<span dir="rtl">فرمايد: «ناخشنودم ببینم کسی کفشی پوشیده که از وسط، بدون قوس و تورفتگی است».</span></li></ol>

 

<ol start="21" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن الإمام الصادق علیه السلام: أنَّهُ كَرِهَ عَقدَ شِراكِ</span><ref><p><span dir="rtl">الشِّراك: أحد سُیور النعل التي تکون علی وَجهها (النهایة: ج۲ ص۴۶۷ «شرك»).</span></p></ref> <span dir="rtl">النَّعلِ. و أخَذَ نَعلَ أحَدِهِم و حَلَّ شِراكَها.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۴ ح۱۰، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۸ ح۸۰۶.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="21" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی: امام صادق علیه السلام بستن بند صندل را دوست نمى</span>‌<span dir="rtl">داشت و صندل یک نفرشان (یک نفر از یارانش) را گرفت و بند آن را</span> ‌<span dir="rtl">گشود.</span></li></ol>

 

<ol start="22" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن أبي عِمران عن رجل عن الإمام الصادق علیه السلام: أنَّهُ نَظَرَ إلىٰ نَعلٍ شِراكُها مَعقودَةٌ، فَتَناوَلَها أبو عَبدِ اللهِ علیه السلام فَحَلَّها، ثُمَّ قالَ: لا تَعقِد.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۴ ح۱۲.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="22" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از ابو عمران، از مردی -: امام صادق علیه السلام به صندلی که بندهايش بسته بود، نگريست. آن را گرفت و بندهايش را گشود و سپس فرمود: «نبند».</span></li></ol>

=== <span dir="rtl">بیان</span> ===

<span dir="rtl">توضیح</span>

<span dir="rtl">قال المجلسي رحمه الله في بیان وجه کراهة عقد الشراك: «المراد عقد الشّراك قبل اللبس، و قیل:</span>‌ <span dir="rtl">عقده في ظهر القدم، بل یعقد خلف القدم، و هما بعیدان. و یحتمل أن یکون في زمانهم شراكٌ لا یحتاج إلی العقد کما هو الموجود الآن أیضاً، أو المراد العقد الّتی تکون في أصل الشراك سوی ما یعقد عند اللبس. و هو أظهر».</span><ref><span dir="rtl">مرآة العقول: ج۲۲ ص۳۴۸.</span></ref>

<span dir="rtl">علّامه مجلسی رحمه الله در توضیح چرایی کراهت داشتن بند کفش، چنین می</span>‌<span dir="rtl">گوید: «برخی گفته</span>‌<span dir="rtl">اند که مقصود، بند بستن پیش از پوشیدن است و برخی دیگر گفته</span>‌<span dir="rtl">اند که مقصود، ممنوعیّتِ بند بستن روی پاست؛ یعنی باید پشت پا بسته شود. هر دو قول،</span> ‌<span dir="rtl">بعید است. احتمال می</span>‌<span dir="rtl">رود که در زمان امامان:، بندهایی در کفش‌ها بوده که به بستن نیاز نداشته است، همان گونه که اکنون نیز چنین بندهایی هست، یا این که مقصود، آن است که خود بند [برای زینت] بسته باشد، نه آن که هنگام پوشیدن کفش بسته باشد. این احتمال، آشکارتر است».</span>

<ol start="23" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن عليّ بن سويد: نَظَرَ إلَيَّ أبُو الحَسَنِ علیه السلام و عَلَيَّ نَعلانِ مَمسوحَتانِ، فَأَخَذَهُما وَ قَلَبَهُما ثُمَّ قالَ لي: أ تُرِيدُ أن تَهَوَّدَ؟!</span></li></ol>

<span dir="rtl">قالَ: قُلتُ: جُعِلتُ فِداكَ إنَّما وَهَبَهُما لي إنسانٌ.</span>

<span dir="rtl">قالَ: فَلا بَأسَ.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۴ ح۹.</span></ref>

<ol start="23" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از على بن سويد -: امام کاظم علیه السلام به من نگریست و صندلی صاف و بدون تورفتگیِ وسط به پا داشتم. آن را گرفت و چرخاند و سپس به من فرمود: «آيا مى</span>‌<span dir="rtl">خواهى يهودى شوى؟!».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتم: فدايت شوم! این کفش را کسى به من هدیه داده است.</span>

<span dir="rtl">فرمود: «پس اشکالى ندارد».</span>

<span id="ألوان-الحذاء"></span>
== <span dir="rtl">۱ / ۴: ألوانُ الحِذاءِ</span> ==

<span dir="rtl">۱ / ۴</span><span dir="rtl">: رنگ کفش</span>

<ol start="24" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الباقر علیه السلام: مَن لَبِسَ نَعلاً صَفراءَ، لَم يَزَل يَنظُرُ في سُرورٍ ما دامَت عَلَيهِ؛ لِأَنَّ اللهَ عزّ و جلّ يَقولُ: (صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ).</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۶ ح۶ عن جابر الجعفي، تفسير العيّاشي: ج۱ ص۱۳۸ ح۱۶۳، مجمع البيان: ج۱ ص۲۷۴ كلاهما عن الإمام الصادق علیه السلام نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۱۳ ص۲۶۱ ح۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="24" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام باقر علیه السلام: هر کس صندل زرد بپوشد، تا زمانی که آن را به پا دارد، در شادى به سر مى</span>‌<span dir="rtl">برد؛ زيرا خداوند عزّ و جلّ مى</span>‌<span dir="rtl">فرمايد: (زردِ روشنِ يک</span>‌<span dir="rtl">دست که رنگش، بيندگان را شاد مى</span>‌<span dir="rtl">کند).</span></li></ol>

 

<ol start="25" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن زِياد بنِ المُنذِر: دَخَلتُ عَلىٰ أبي جَعفَرٍ علیه السلام و عَلَيَّ خُفٌّ مَقشورٌ، فَقالَ: يا زِيادُ، ما هٰذَا الخُفُّ الَّذي أراهُ عَلَيكَ؟</span></li></ol>

<span dir="rtl">قُلتُ: خُفٌّ اتَّخَذتُهُ.</span>

<span dir="rtl">فَقالَ: أ ما عَلِمتَ أنَّ البيضَ مِنَ الخِفافِ _ يَعنِي المَقشورَةَ _ مِن لِباسِ الجَبابِرَةِ و هُم أوَّلُ مَنِ اتَّخَذَها، وَ الحُمرَ مِن لِباسِ الأَكاسِرَةِ و هُم أوَّلُ مَنِ اتَّخَذَها، وَ السّودَ مِن لِباسِ بَني هاشِمٍ و سُنَّةٌ؟!</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۷ ح۵.</span></ref>

<ol start="25" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از زياد بن مُنذر -: به حضور امام باقر علیه السلام رسیدم، در حالى که کفشِ تراش‌خورده</span>‌<span dir="rtl">ای</span><ref><p><span dir="rtl">به نظر می</span>‌<span dir="rtl">رسد این گونه کفش</span>‌<span dir="rtl">ها که کفش</span>‌<span dir="rtl">هایی اشرافی به شمار می‌آمدند، در آن روزگار به رنگ سفید ساخته می</span>‌<span dir="rtl">شدند.</span></p></ref> <span dir="rtl">به پا داشتم. فرمود: «اى زياد! اين چه کفشی است که به پاى تو مى</span>‌<span dir="rtl">بينم؟».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتم: کفشی است که انتخاب کرده</span>‌<span dir="rtl">ام.</span>

<span dir="rtl">فرمود: «آيا نمى</span>‌<span dir="rtl">دانى که کفش سفيد - یعنی تراش خورده - پوشش جبّاران است و آنان نخستين کسانى بودند که آن را به پا کردند، و [کفش] قرمز، پوشش کسرايان است و آنان نخستين کسانی بودند که این نوع کفش را به کار گرفتند و کفش سياه، پوشش بنی هاشم است و سنّت است؟».</span>

<ol start="26" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن الفضل بن دُكَين عن سَدير الصَّيرفيّ: دَخَلتُ عَلىٰ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام و عَلَيَّ نَعلٌ بَيضاءُ، فَقالَ: يا سَديرُ، ما هٰذِهِ النَّعلُ؟ اِحتَذَيتَها عَلىٰ عِلمٍ؟</span></li></ol>

<span dir="rtl">قُلتُ: لا وَ اللهِ جُعِلتُ فِداكَ.</span>

<span dir="rtl">فَقالَ: مَن دَخَلَ السّوقَ قاصِداً لِنَعلٍ بَيضاءَ، لَم يُبلِها</span><ref><span dir="rtl">بَلِيَ الثَّوبُ [و غَیرُه] یَبلیٰ بَلاءً: خَلُقَ، فهو بالٍ (المصباح المنیر: ص۶۲ «بلی»).</span></ref> <span dir="rtl">حَتّىٰ يَكتَسِبَ مالاً مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ.</span>

<span dir="rtl">قالَ أبو نُعَيمٍ</span><ref><span dir="rtl">أبو نُعيم كنية الفضل بن دُكين، و هو من رواة العامّة المشهورين</span>‌<span dir="rtl">.</span></ref><span dir="rtl">: أخبَرَني سَديرٌ أنَّهُ لَم يُبلِ تِلكَ النَّعلَ حَتَّى اكتَسَبَ مِئَةَ دينارٍ مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۵ ح۳، ثواب الأعمال: ص۴۳ ح۱، أعلام الدين: ص۳۶۴ نحوه.</span></ref>

<ol start="26" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از فضل بن دُکَین، از سَدير صَيرفى -: به حضور امام صادق علیه السلام رسیدم، در حالى که صندلی سفيد به پا داشتم. فرمود: «ای سدیر! اين صندل چيست؟ آن را دانسته پوشيده</span>‌<span dir="rtl">اى؟».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتم: نه به خدا، فدايت شوم!</span>

<span dir="rtl">فرمود: «هر کس به قصد تهيّۀ صندل سفيد وارد بازار شود، آن را هنوز کهنه نکرده، مالى به دست مى</span>‌<span dir="rtl">آورد که نمى</span>‌<span dir="rtl">داند از کجا به او رسيده است».</span>

<span dir="rtl">ابو نُعَيم (راوى پيش از سَدير) مى</span>‌<span dir="rtl">گويد: سَدير به من گفت: آن صندل را کهنه نکرده بودم که صد دينار از جايى به دست آوردم؛ جایی که تصوّرش را هم نمى</span>‌<span dir="rtl">کردم.</span>

<ol start="27" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی عن داوود الرَّقّيّ: خَرَجتُ مَعَ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام إلىٰ يَنبُعَ</span><ref><p><span dir="rtl">یَنبُع: هي عن یمین رَضویٰ لمن کان منحدراً من المدینة إلی البحر علی لیلة من رَضویٰ من المدینة علی سبع مَراحل، و فیها عیون عِذاب غزیرة و هي قریة غَنّاء. و بها وقوف لعليّ بن أبي طالب علیه السلام یتولّاها ولده (معجم البلدان: ج۵ ص۴۴۹).</span></p></ref><span dir="rtl">، فَلَمّا خَرَجَ رَأَيتُ عَلَيهِ خُفّاً أحمَرَ، فَقُلتُ لَهُ: جُعِلتُ فِداكَ، ما هٰذَا الخُفُّ الأَحمَرُ الَّذي أراهُ عَلَيكَ؟</span></li></ol>

<span dir="rtl">فَقالَ: خُفٌّ اتَّخَذتُهُ لِلسَّفَرِ، و هُوَ أبقىٰ عَلَى الطّينِ وَ المَطَرِ و أحمَلُ لَهُ.</span>

<span dir="rtl">قُلتُ: فَأَتَّخِذُها و ألبَسُها؟</span>

<span dir="rtl">قالَ: أمّا فِي السَّفَرِ فَنَعَم، و أمّا فِي الحَضَرِ فَلا تَعدِلَنَّ</span>‌ <span dir="rtl">بِالسَّوادِ شَيئاً.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۶ ح۴، المحاسن: ج</span>‌<span dir="rtl">۲ ص۱۲۹ ح۱۳۶۰، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۵ ح۷۹۶ کلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۷۶ ص۲۷۲ ح۳۰.</span></ref>

<ol start="27" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از داوود رَقّى -: با امام صادق علیه السلام عازم يَنبُع</span><ref><p><span dir="rtl">یَنبُع، منطقه‌ای است در سمت راستِ رَضویٰ، برای کسی از مدینه به سمت دریا [ی سرخ] سرازیر شده است، با فاصلۀ یک شب راه از رضوی و هفت منزل از مدینه. این منطقه چشمه‌های جوشان آب شیرین دارد و آبادی ثروتمندی است و در آن موقوفاتی متعلّق به علی بن ابی طالب علیه السلام هست که نوادگانش متولّی آن اند (معجم البلدان: ج۵ ص۴۴۹).</span></p></ref> <span dir="rtl">شدیم. هنگامى که [از منزل] بيرون آمد، ديدم کفشی قرمز به پا کرده است. به ایشان گفتم: فدايت شوم! اين کفش قرمز چيست که به پاى شما مى</span>‌<span dir="rtl">بينم؟</span></li></ol>

<span dir="rtl">فرمود: «کفشی است که براى سفر تهیّه کرده</span>‌<span dir="rtl">ام و آن در برابر گِل و باران، پايدارتر و مقاوم</span>‌<span dir="rtl">تر است».</span>

<span dir="rtl">گفتم: پس من نیز چنین کفشی را تهیّه کنم و بپوشم؟</span>

<span dir="rtl">فرمود: «در سفر، آرى؛ امّا در حضر، هيچ چيزى مانند کفش سياه نمى</span>‌<span dir="rtl">شود».</span>

<ol start="28" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: مِنَ السُّنَّةِ الخُفُّ الأَسوَدُ وَ النَّعلُ الصَّفراءُ.</span><ref><p><span dir="rtl">مکارم الأخلاق: ج۱ ص۲۷۱ ح۸۲۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="28" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: [پوشيدنِ] کفش سياه و صندل زرد، از سنّت است.</span></li></ol>

 

<ol start="29" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن ابن محبوب عمّن ذكره عن الإمام الصادق علیه السلام: أنَّهُ نَظَرَ إلىٰ بَعضِ أصحابِهِ و عَلَيهِ نَعلٌ سَوداءُ، فَقالَ: ما لَكَ و لِلنَّعلِ السَّوداءِ؟! أ ما عَلِمتَ أنَّها تُضِرُّ بِالبَصَرِ، و تُرخِي الذَّكَرَ، و هِيَ بِأغلَى الثَّمَنِ مِن غَيرِها، و ما لَبِسَها أحَدٌ إلّا اختالَ فيها؟!</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۵ ح۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="29" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از ابن محبوب، به نقل از کسى که نام برده است -: امام صادق علیه السلام به يکى از يارانش که صندل سیاه به پا داشت، نگريست و فرمود: «تو را با صندل سیاه، چه کار؟! مگر نمى</span>‌<span dir="rtl">دانى که برای بینایی مضر است و اندام نرینه را سست مى</span>‌<span dir="rtl">کند و از ديگر کفش</span>‌<span dir="rtl">ها هم گران</span>‌<span dir="rtl">تر است و کسى آن را نپوشيد، جز آن که دچار تکبّر شد؟».</span></li></ol>

 

<ol start="30" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن حَنان بن سَدير: دَخَلتُ عَلىٰ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام و في رِجلي نَعلٌ سَوداءُ، فَقالَ: يا حَنانُ، ما لَكَ و لِلسَّوداءِ؟! أ ما عَلِمتَ أنَّ فيها ثَلاثَ خِصالٍ: تُضعِفُ البَصَرَ، و تُرخِي الذَّكَرَ، و تورِثُ الهَمَّ، و مَعَ ذٰلِكَ مِن لِباسِ الجَبّارينَ؟!</span></li></ol>

<span dir="rtl">قالَ: فَقُلتُ: فَما ألبَسُ مِنَ النِّعالِ؟</span>

<span dir="rtl">قالَ: عَلَيكَ بِالصَّفراءِ؛ فَإنَّ فيها ثَلاثَ خِصالٍ: تَجلُو البَصَرَ، و تَشُدُّ الذَّكَرَ، و تَدرَأُ الهَمَّ، و هِيَ مَعَ ذٰلِكَ مِن لِباسِ النَّبِيّينَ.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۵ ح۲، الخصال: ص۹۹ ح۵۰، ثواب الأعمال: ص۴۳ ح۱ کلاهما نحوه.</span></ref>

<ol start="30" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از حنان بن سَدير -: نزد امام صادق علیه السلام رفتم، در حالى که صندل سياهی به پا داشتم. فرمود: «اى حنان! تو را به صندل سياه، چه کار؟! آيا نمى</span>‌<span dir="rtl">دانى که آن سه ويژگى دارد: چشم را ضعیف و اندام نرينه را سست مى</span>‌<span dir="rtl">کند و اندوه مى</span>‌<span dir="rtl">آورد و افزون بر اينها، پوشش متکبّران است؟».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتم: پس صندل چه رنگی بپوشم؟</span>

<span dir="rtl">فرمود: «زرد بپوش که در آن، سه ويژگى است: ديده را روشنى مى</span>‌<span dir="rtl">بخشد، اندام نرينه را قوى مى</span>‌<span dir="rtl">کند و اندوه را مى</span>‌<span dir="rtl">بَرد و افزون بر اينها، پوشش پيامبران است».</span>

<ol start="31" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن عُبَيد بن زُرارة: رَآني أبو عَبدِ اللهِ علیه السلام و عَلَيَّ نَعلٌ سَوداءُ، فَقالَ: يا عُبَيدُ، ما لَكَ و لِلنَّعلِ السَّوداءِ؟ أ ما عَلِمتَ أنَّ فيها ثَلاثَ خِصالٍ: تُرخِي الذَّكَرَ، و تُضعِفُ البَصَرَ، و هِيَ أغلىٰ ثَمَناً مِن غَيرِها، و إنَّ الرَّجُلَ لَيَلبَسُها و ما يَملِكُ إلّا أهلَهُ و وَلَدَهُ فَيَبعَثُهُ اللهُ جَبّاراً؟!</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۵ ح۴.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="31" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از عُبيد بن زُراره -: امام صادق علیه السلام مرا ديد که صندل سياهی به پا دارم. فرمود: «اى عُبيد! تو را با صندل سياه چه کار؟! آيا نمى</span>‌<span dir="rtl">دانى که در آن، سه ويژگى هست: اندام نرينه را سست و بينايى را ضعیف مى</span>‌<span dir="rtl">کند و از ديگر کفش</span>‌<span dir="rtl">ها گران</span>‌<span dir="rtl">تر است؟ مرد آن را مى</span>‌<span dir="rtl">پوشد، در حالى که تنها دارايى</span>‌<span dir="rtl">اش، زن و فرزند اوست. پس، خداوند او را متکبّر محشور مى</span>‌<span dir="rtl">کند».</span></li></ol>

<span id="بیان-1"></span>
=== <span dir="rtl">بیان</span> ===

<span dir="rtl">توضیح</span>

<span dir="rtl">وردت في بعض الروايات عدم استحباب ارتداء الحذاء الأبيض، مع الثناء على صنع و ارتداء النعال البيضاء. و هٰذه النقطة عكسها في اللون الأسود؛ أي ذكرت الروايات كراهة ارتداء النعال السوداء و ضررها على البصر و تسببها في الاكتئاب، مع استحباب اللون الأسود في الحذاء</span>.

<span dir="rtl">و في التفسير نقول: أما بالنسبة لكراهة الحذاء الأبيض، فيمكن أن ننظر إليها، استناداً إلى صريح الرواية، على أنها خاصة بتشابهها مع لباس الظالمين في عصر الأئمة علیهم السلام، و هو تشابه غير موجود في النعال و لا يظهر في عصرنا</span>.

<span dir="rtl">و أمّا بالنسبة للون الأسود، فبسبب أنّ الناس عادة ما يرتدون النعال في الصيف و في الجو الحار، فمن الأفضل ألا يكون لونها داكناً أو أسوداً حتّىٰ لا تمتص حرارة أكثر. و لهذا لا بأس بارتداء الحذاء الأسود الذي يرتدى عادة في الشتاء و الجو البارد و الممطر و الأماكن الطينية.</span>

<span dir="rtl">و جديراً بالذكر أنه استناداً إلى الروايات، يمكن أن يختلف لون حذاء السفر و الحضر. و لذٰلك، على الرغم من أن أفضل لون للأحذية هو اللون الأصفر و أن اللون الأحمر مكروه في الوطن، إلا أن هٰذا اللون الأحمر لا بأس به في السفر</span>.

<span dir="rtl">برخی روایات، استفاده از چکمۀ سفید (یا کفش چرمی سفید) را ناپسند دانسته</span>‌<span dir="rtl">اند؛ ولی تهیّه کردن و پوشیدن صندل سفید را ستوده</span>‌<span dir="rtl">اند. این نکته در رنگ سیاه بر عکس است؛ یعنی روایات، پوشیدن صندل سیاه را مکروه و برای بینایی، زیان</span>‌<span dir="rtl">آور و موجب افسردگی خوانده</span>‌<span dir="rtl">اند؛ ولی رنگ سیاه را در چکمه مطلوب دانسته</span>‌<span dir="rtl">اند.</span>

<span dir="rtl">در توضیح می</span>‌<span dir="rtl">گوییم: در بارۀ کراهت چکمۀ سفید، می</span>‌<span dir="rtl">توان بر پایۀ تصریح روایت، آن را ناظر به شباهت با پوشش زورگویان روزگار امامان: دانست؛ شباهتی که در صندل نبوده و در زمان ما نیز به چشم نمی</span>‌<span dir="rtl">آید.</span>

<span dir="rtl">در بارۀ رنگ سیاه نیز به احتمال، چون به گونۀ معمول در تابستان و هوای گرم از صندل استفاده می</span>‌<span dir="rtl">شود، پس بهتر است به رنگ تیره و مشکی نباشد تا گرمای کمتری جذب کند. به همین دلیل، اشکالی در پوشیدن چکمۀ مشکی که معمولاً در زمستان و هوای سرد و بارانی و مسیرهای گِلی استفاده می</span>‌<span dir="rtl">شود، نیست.</span>

<span dir="rtl">گفتنی است که بر پایۀ روایات، رنگ کفش</span>‌<span dir="rtl">های سفر و حَضَر می</span>‌<span dir="rtl">تواند متفاوت باشد. از این رو، با آن که بهترین رنگ برای کفش</span>‌<span dir="rtl">ها، رنگ زرد است و رنگ قرمز در وطن کراهت دارد، امّا همین رنگ قرمز، در سفر مشکلی ندارد.</span>

<span id="الفصل-الثاني-آداب-الاحتذاء"></span>
= <span dir="rtl">الفَصلُ الثّاني: آدابُ الاِحتِذاءِ</span> =

<span dir="rtl">فصل دوم</span><span dir="rtl">: آداب پوشیدن کفش</span>

<span id="الاحتذاء-الکامل"></span>
== <span dir="rtl">۲ / ۱: الاِحتِذاءُ الکامِلُ</span> ==

<span dir="rtl">۲ / ۱</span><span dir="rtl">: پوشیدن دو لنگۀ کفش</span>

<ol start="32" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: مَنِ انقَطَعَ شِسعُ نَعلِهِ فَلا يَمشِ في نَعلٍ واحِدَةٍ حَتّىٰ يُصلِحَ شِسعَهُ و لا يَمشِ في خُفٍّ واحِدٍ.</span><ref><p><span dir="rtl">صحيح مسلم: ج۳ ص۱۶۶۱ ح۷۱ عن جابر، سنن أبي داوود: ج۴ ص۷۰ ح۴۱۳۷، سنن النسائي: ج۸ ص۲۱۷ کلاهما نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="32" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس بند یک لنگۀ صندلش پاره شد [و نتوانست آن را بپوشد]، با یک لنگه راه نرود تا بندش را درست کند و با یک لنگۀ کفش نباید راه برود.</span></li></ol>

 

<ol start="33" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله _ لِعَلِيٍّ علیه السلام _: يا عَلِيُّ، ثَلاثَةٌ يُتَخَوَّفُ مِنهُنَّ الجُنونُ: التَّغَوُّطُ بَينَ القُبورِ، وَ المَشيُ في خُفٍّ</span> ‌<span dir="rtl">واحِدٍ، وَ الرَّجُلُ يَنامُ وَحدَهُ</span>‌<span dir="rtl">.</span><ref><p><span dir="rtl">کتاب من لا يحضره الفقيه: ج</span>‌<span dir="rtl">۴ ص۳۵۹ ح۵۷۶۲ عن حمّاد بن عمرو عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم السلام</span>‌<span dir="rtl">، الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۵۳۴ ح۱۰ عن الإمام الکاظم علیه السلام، الخصال: ج</span>‌<span dir="rtl">۱ ص۱۲۵ ح۱۲۲ عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم السلام عنه صلی الله علیه و آله، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۷۷ ص۴۵ ح۲.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="33" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله - خطاب به علی علیه السلام -: ای علی! سه کار است که در آنها بيم ديوانگی است: قضای حاجت کردن ميان قبرها، راه رفتن با يک لنگه کفش، و اين که انسان، تنها بخوابد.</span></li></ol>

 

<ol start="34" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: لا يَمشي أحَدُكُم في نَعلٍ واحِدٍ، و لا خُفٍّ واحِدٍ؛ لِيَخلَعهُما جَميعاً، أو لِيَمشِ فيهِما جَميعاً.</span><ref><p><span dir="rtl">سنن ابن ماجة: ج۲ ص۱۱۹۵ ح۳۶۱۷ عن أبي هريرة، المصنّف لابن أبي شيبة: ج۶ ص۴۱ ح۱، مسند الشاميّين: ج۴ ص۲۸۲ ح۳۲۹۹ نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="34" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هیچ یک از شما با یک لنگۀ صندل یا کفش راه نرود. یا هیچ یک را نپوشد، یا هر دو را با هم بپوشد.</span></li></ol>

 

<ol start="35" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">دعائم الإسلام: عَن رَسولِ اللهِ صلی الله علیه و آله</span>‌ <span dir="rtl">أنَّهُ نَهىٰ أن يَأكُلَ أحَدٌ بِشِمالِهِ، أو يَشرَبَ بِشِمالِهِ، أو يَمشِيَ في نَعلٍ واحِدٍ.</span><ref><p><span dir="rtl">دعائم الإسلام: ج۲ ص۱۱۹ ح۳۹۹، بحار الأنوار: ج۶۶ ص۳۸۹ ح۲۶.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="35" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">دعائم الإسلام: پيامبر خدا صلی الله علیه و آله</span>‌ <span dir="rtl">از خوردن با دست چپ يا آشاميدن با دست چپ و يا راه رفتن با يک لنگۀ صندل نهى فرمود.</span></li></ol>

 

<ol start="36" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مَن شَرِبَ ماءً و هو قائِمٌ، أو تَخَلّىٰ</span><ref><p><span dir="rtl">من الخَلاء؛ و هو قضاء الحاجة (لسان العرب: ج۱۴ ص۲۳۹ «خلا»).</span></p></ref> <span dir="rtl">عَلىٰ قَبرٍ، أو باتَ عَلىٰ غَمَرٍ</span><ref><p><span dir="rtl">الغَمَر _ بالتحریك _: الدّسَم و الزهومة من اللحم (النهایة: ج۳ ص۳۸۵ «غمر»).</span></p></ref><span dir="rtl">، أو مَشىٰ في حِذاءٍ واحِدٍ، فَعَرَضَ لَهُ الشَّيطانُ؛ لَم يُفارِقهُ إلّا أن يَشاءَ اللهُ.</span><ref><p><span dir="rtl">مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۷۰ ح۸۱۵ عن الإمام الباقر علیه السلام.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="36" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر که ایستاده آب بخورد یا در قبرستان قضای حاجت کند یا شب با لب و دهان چربناک از گوشت بخوابد یا با یک لنگۀ کفش راه برود، شیطان به سراغش می</span>‌<span dir="rtl">آید و از او جدا نمی</span>‌<span dir="rtl">شود مگر آن که خدا بخواهد.</span></li></ol>

 

<ol start="37" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الباقر علیه السلام: مَن مَشىٰ في حِذاءٍ واحِدٍ فَأَصابَهُ مَسٌّ مِنَ الشَّيطانِ، لَم يَدَعهُ إلّا ما شاءَ اللهُ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۸ ح۵ عن محمّد بن مسلم، مشكاة الأنوار: ص۵۴۹ ح۱۸۴۴، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۸۰ ص۱۸۲ ح۳۰.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="37" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام باقر علیه السلام: هر کس با يک لنگۀ کفش راه برود و آسيبى از شيطان به او برسد، ديگر او را رها نمى</span>‌<span dir="rtl">کند، مگر آن که خدا بخواهد.</span></li></ol>

 

<ol start="38" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی عن الحَلَبيّ عن الإمام الصادق علیه السلام: لا تَمشِ في حِذاءٍ واحِدٍ.</span></li></ol>

<span dir="rtl">قُلتُ: و لِمَ؟</span>

<span dir="rtl">قالَ: لِأَنَّهُ إن أصابَكَ مَسٌ</span>‌ <span dir="rtl">مِنَ الشَّيطانِ لَم يَكَد يُفارِقُكَ إلّا ما شاءَ اللهُ.</span><ref><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۷ ح۴ عن الحلبي.</span></ref>

<ol start="38" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از حلبی -: امام صادق علیه السلام فرمود: «با يک لنگۀ کفش راه مرو».</span></li></ol>

<span dir="rtl">گفتم: چرا؟</span>

<span dir="rtl">فرمود: «چون اگر آسيبى از شيطان به تو رسد، ديگر از تو جدا نمى</span>‌<span dir="rtl">شود، مگر آن که خدا بخواهد».</span>

<span id="البدء-بالیمین"></span>
== <span dir="rtl">۲ / ۲: البَدءُ بِالیَمینِ</span> ==

<span dir="rtl">۲</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۲</span><span dir="rtl">: آغاز کردن از سمت راست</span>

<ol start="39" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله: إذا لَبِستُم و تَوَضَّأْتُم فَابدَؤوا بِمَيامِنِكُم.</span> <ref><p><span dir="rtl">مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۲۶ ح۶۶۵، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۸۰ ص۳۳۹ ح۱۶.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="39" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر گاه چیزی می</span>‌<span dir="rtl">پوشید یا وضو می</span>‌<span dir="rtl">گیرید، از دست راستتان آغاز کنید.</span></li></ol>

 

<ol start="40" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: أحفِهِما جَميعاً، أوِ انعَلهُما</span><ref><p><span dir="rtl">یقال نَعَلت و انتَعلت: إذا لَبست النَّعل (النهایة: ج۵ ص۸۳ «نعل»).</span></p></ref> <span dir="rtl">جَميعاً، فَإذا لَبِستَ فَابدَأ بِاليَمينِ، و إذا خَلَعتَ فَابدَأ بِاليُسرىٰ.</span><ref><p><span dir="rtl">مسند ابن حنبل: ج۳ ص۳۸۱ ح۹۳۱۷ عن أبي هریرة، صحيح ابن حبّان: ج۱۲ ص۲۷۵ ح۵۴۵۹، مسند إسحاق بن راهويه: ج۱ ص۱۴۲ ح۷۳.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="40" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: یا هر دو پایت برهنه باشد، یا هر دو دارای صندل باشد. هر وقت هم [صندل] می</span>‌<span dir="rtl">پوشی، از پای راست آغاز کن و هر وقت در می</span>‌<span dir="rtl">آوری، از پای چپ آغاز کن.</span></li></ol>

 

<ol start="41" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: إذا انتَعَلَ أحَدُكُم فَليَبدَأ بِاليَمينِ، و إذا نَزَعَ فَليَبدَأ بِالشِّمالِ؛ لِتَكُنِ اليُمنىٰ أوَّلَهُما تُنعَلُ و آخِرَهُما تُنزَعُ.</span><ref><p><span dir="rtl">صحيح البخاري: ج۵ ص۲۲۰۰ ح۵۵۱۷ عن أبي هریرة، سنن الترمذي: ج۴ ص۲۴۵ ح۱۷۷۹، مسند ابن حنبل: ج۳ ص۴۹۴ ح۱۰۰۱۰.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="41" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر گاه یکی از شما صندل می</span>‌<span dir="rtl">پوشد، از پای راست آغاز کند و هر گاه در می</span>‌<span dir="rtl">آورد، از پای چپ آغاز کند. پای راست باید در پوشیدن صندل، اوّل باشد و در بیرون آوردن، آخر.</span></li></ol>

 

<ol start="42" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الباقر علیه السلام: مِنَ السُّنَّةِ خَلعُ الخُفِّ اليَسارِ قَبلَ اليَمينِ، و لُبسُ اليَمينِ قَبلَ اليَسارِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۷ ح۱ عن محمّد بن مسلم، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۸ ح۸۰۸ نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="42" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام باقر علیه السلام: درآوردن لنگۀ چپ کفش، پيش از راست و پوشيدن لنگۀ راست، پيش از چپ، از سنّت است.</span></li></ol>

 

<ol start="43" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: إذا لَبِستَ نَعلَكَ أو خُفَّكَ فَابدَأ بِاليَمينِ، و إذا خَلَعتَ فَابدَأ بِاليَسارِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۷ ح۲ عن أبي بصیر.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="43" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: هنگامى که صندل یا کفشت را به پا مى</span>‌<span dir="rtl">کنى، از پاى راست و هنگامى که از پا در مى</span>‌<span dir="rtl">آورى، از پاى چپ آغاز کن.</span></li></ol>

 

<ol start="44" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام _ كانَ يَقولُ _: إذا لَبِسَ أحَدُكُم نَعلَهُ فَليَلبَسِ اليَمينَ قَبلَ اليَسارِ، و إذا خَلَعَها فَليَخلَعِ اليُسرىٰ قَبلَ اليُمنىٰ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۷ ح۳ عن ابن القدّاح.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="44" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام - مى</span>‌<span dir="rtl">فرمود -: هنگامى که يکى از شما صندلش را مى</span>‌<span dir="rtl">پوشد، لنگۀ راستش را پيش از لنگۀ چپ بپوشد و هنگامى که بيرون مى</span>‌<span dir="rtl">آورد، لنگۀ چپ را پيش از راست بيرون آورد.</span></li></ol>

<span id="الدعاء-بالمأثور"></span>
== <span dir="rtl">۲ / ۳: الدُّعاءُ بِالمَأْثورِ</span> ==

<span dir="rtl">۲</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۳</span><span dir="rtl">: خواندن دعا</span>

<ol start="45" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام: إذا لَبِستَ الخُفَّ أوِ النَّعلَ فَابدَأ بِرِجلِكَ اليُمنىٰ قَبلَ اليُسرىٰ،</span>‌ <span dir="rtl">و إذا أرَدتَ لُبسَهُ فَقُل: «بِسمِ اللهِ وَ الحَمدُ لِلهِ، اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ، اللّٰهُمَّ وَطِّئ قَدَمَيَّ فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ و ثَبِّتهُما عَلَى الإيمانِ، و لا تُزِلَّهُما يَومَ زَلزَلَةِ الأَقدامِ. اللّٰهُمَّ و قِني مِن جَميعِ الآفاتِ وَ العاهاتِ وَ الأَذىٰ».</span></li></ol>

<span dir="rtl">و إذا أرَدتَ أن تَنزِعَهُما فَقُلِ: «اللّٰهُمَّ فَرِّج عَنّي كُلَّ هَمٍّ و غَمٍّ، و لا تَنزِع عَنّي حُلَّةَ الإيمانِ».</span><ref><span dir="rtl">الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام: ص۳۹۷، الأمان: ص۶۳ نحوه.</span></ref>‌

<ol start="45" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه السلام: هر گاه کفش یا صندل پوشیدی، از پای راستت آغاز کن، بعد پای چپت، و چون خواستی بپوشی، بگو: «به نام خدا و ستایش، خدای را. خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست.</span> <span dir="rtl">خدایا! گام [برداشتن]</span>‌<span dir="rtl">هایم را در دنیا و آخرت آسان گردان و بر ایمان استوارشان بدار و در روزی که گام</span>‌<span dir="rtl">ها می</span>‌<span dir="rtl">لغزند، از لغزش نگاهشان بدار. بار خدایا! مرا از همۀ آفت</span>‌<span dir="rtl">ها و مرض</span>‌<span dir="rtl">ها و گزندها حفظ کن».</span></li></ol>

<span dir="rtl">و هر گاه خواستی آنها را از پایت در آوری، بگو: «خدایا! هر گونه غم و اندوهی را از من بر طرف فرما و جامۀ ایمان را از تن من خارج مگردان».</span>

<ol start="46" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مکارم الأخلاق: الدُّعاءُ المَروِيُّ عِندَ لُبسِ الخُفِّ وَ النَّعلِ، يَلبَسُهُما جالِساً و يَقولُ: «بِسمِ اللهِ و بِاللَّهِ، اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ، و وَطِّئ قَدَمَيَّ فِي الدُّنيا وَ الآخِرَةِ، و ثَبِّتهُما عَلَى الصِّراطِ يَومَ تَزِلُّ فيهِ الأَقدامُ».</span></li></ol>

<span dir="rtl">فَإذا خَلَعَهُما فَمِن قِيامٍ و يَقولُ: «بِسمِ اللهِ، الحَمدُ لِلهِ الَّذي رَزَقَني ما اُوَقّي بِهِ قَدَمَيَّ مِنَ الأَذىٰ، اللّٰهُمَّ ثَبِّتهُما عَلىٰ صِراطِكَ، و لا تُزِلَّهُما عَن صِراطِكَ السَّوِيِّ».</span><ref><span dir="rtl">مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۸ ح۸۰۹، المقنع، صدوق: ص۵۴۵.</span></ref>

<ol start="46" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مکارم الأخلاق: دعای روایت شده برای پوشیدن کفش یا صندل. آنها را نشسته می</span>‌<span dir="rtl">پوشد و می</span>‌<span dir="rtl">گوید: «به نام خدا و به کمک خدا. خدایا! بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و گام[برداشتن]</span>‌<span dir="rtl">هایم را در دنیا و آخرت آسان گردان، و در آن روزی که گام</span>‌<span dir="rtl">ها می</span>‌<span dir="rtl">لغزند، آنها را بر صراط استوار بدار».</span></li></ol>

<span dir="rtl">و هر گاه خواست کفش</span>‌<span dir="rtl">هایش را از پا در آورد، بایستد و بگوید: «به نام خدا. ستایش، خدای را که چیزی روزی</span>‌<span dir="rtl">ام کرد که با آن پاهایم را از گزند، حفظ می</span>‌<span dir="rtl">کنم. خدایا! آنها را در راهت استوار بدار و از راه راستت ملغزان».</span>

<span id="تصليح-الحذاء"></span>
== <span dir="rtl">۲ / ۴: تَصليحُ الحِذاءِ</span> ==

<span dir="rtl">۲</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۴</span><span dir="rtl">: تعمیر کفش</span>

<ol start="47" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللَّه صلی الله علیه و آله: خَمسٌ لَستُ بِتارِكِهِنَّ حَتَّى المَماتِ: لِباسُ الصّوفِ، و رُكوبِيَ الحِمارَ مُؤكَفاً</span><ref><p><span dir="rtl">الإکاف و الاُکاف: من المراکب؛ شبه الرحال و الأقتاب (لسان العرب: ج۹ ص۸ «أکف»).</span></p></ref><span dir="rtl">، و أكلي مَعَ العَبيدِ، و خَصفِيَ</span><ref><p><span dir="rtl">خَصَفَ النعلَ یخصفُها خَصفاً: ظاهرَ بعضها علی بعض و خَرَزَها، من الخَصف؛ الضمّ و الجمع (لسان العرب: ج۹ ص۷۱ «خصف»).</span></p></ref> <span dir="rtl">النَّعلَ بِيَدي، و تَسليمي عَلَى الصِّبيانِ؛ لِتَكونَ سُنَّةً مِن بَعدي.</span><ref><p><span dir="rtl">الخصال: ص۲۷۲ ح۱۳ عن إسماعيل بن أبي زياد عن الإمام الصادق عن أبيه علیهما السلام، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۱۶ ص۲۲۰ ح۱۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="47" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: پنج کار است که تا دم مرگ، ترکشان نمی</span>‌<span dir="rtl">کنم: پوشیدن پشمينه، سوار شدن بر الاغ پالاندار، غذا خوردن با غلامان، وصله زدن کفش با دستان خود، و سلام کردن به کودکان، تا پس از من، سنّت شوند.</span></li></ol>

 

<ol start="48" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: مَن رَقَعَ ذَيلَهُ، و خَصَفَ نَعلَهُ، و عَفَّرَ وَجهَهُ</span><ref><p><span dir="rtl">المراد بتعفیر الوجه السجود علی التراب (اُنظر: النهایة: ج۳ ص۲۶۲ «عفر»).</span></p></ref><span dir="rtl">؛ فَقَد بَرِئَ مِنَ الكِبرِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الأمالي للطوسي: ص۵۳۸ ح۱۱۶۲ عن أبي ذرّ، مكارم الأخلاق: ج۲ ص۳۸۱ ح۲۶۶۱، بحار الأنوار: ج۷۷ ص۹۰ ح۳، تنبيه الغافلين: ج۱ ص۱۸۴ح۲۳۳ عن الحسن نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="48" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: کسی که دامن لباسش را بالا زند و صندلش را وصله کند و چهره بر خاک ساید، از تکبّر، مبرّاست.</span></li></ol>

 

<ol start="49" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام عليّ علیه السلام _ في خُطبَةٍ لَهُ _: و لَقَد كانَ في رَسولِ اللهِ صلی الله علیه و آله كافٍ لَكَ فِي الاُسوَةِ،... و لَقَد كانَ صلی الله علیه و آله يَأكُلُ عَلَى الأَرضِ، و يَجلِسُ جِلسَةَ العَبدِ، و يَخصِفُ بِيَدِهِ نَعلَهُ، و يَرقَعُ بِيَدِهِ ثَوبَهُ، و يَركَبُ الحِمارَ العارِيَ و يُردِفُ خَلفَهُ، و يَكونُ السِّترُ عَلىٰ بابِ بَيتِهِ فَتَكونُ فيهِ التَّصاويرُ فَيَقولُ: يا فُلانَةُ _ لِإحدىٰ</span>‌ <span dir="rtl">أزواجِهِ _ غَيِّبيهِ عَنّي؛ فَإنّي إذا نَظَرتُ إلَيهِ ذَكَرتُ الدُّنيا و زَخارِفَها.</span><ref><p><span dir="rtl">نهج البلاغة: الخطبة ۱۶۰، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۳۷، بحار الأنوار: ج۱۶ ص۲۸۵ ح۱۳۶.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="49" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام على علیه السلام - در يکى از سخنرانی</span>‌<span dir="rtl">های خود -: سرمشق بودن پيامبر خدا صلی الله علیه و آله براى تو کافى است.… ایشان روى زمينِ [بى فرش] غذا مى</span>‌<span dir="rtl">خورد و همچون برده مى</span>‌<span dir="rtl">نشست و با دست خود، صندلش را وصله مى</span>‌<span dir="rtl">زد و با دست خود، جامه</span>‌<span dir="rtl">اش را پينه مى</span>‌<span dir="rtl">کرد و بر چارپای برهنه سوار مى</span>‌<span dir="rtl">شد و يک نفر را هم بر ترک خود مى</span>‌<span dir="rtl">نشاند و [آن گاه که] پرده</span>‌<span dir="rtl">اى نقش و نگاردار بر درِ اتاقش آويخته بود، به همسرش فرمود: «فلانى! اين پرده را از برابر چشم من دور کن؛ چرا که هر گاه نگاهم به آن مى</span>‌<span dir="rtl">افتد، به ياد دنيا و زر و زيور آن مى</span>‌<span dir="rtl">افتم».</span></li></ol>

 

<ol start="50" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مسند ابن حنبل عن عروة عن عائشة: أنَّها سُئِلَت: ما كان رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله يَعمَلُ في بَيتِهِ؟ قالَت: كانَ يَخيطُ ثَوبَهُ، و يَخصِفُ نَعلَهُ، و يَعمَلُ ما يَعمَلُ الرِّجالُ في بُيوتِهِم.</span><ref><p><span dir="rtl">مسند ابن حنبل: ج۹ ص۴۳۶ ح۲۴۹۵۷؛ مكارم الأخلاق: ج۱ ص۴۸ ح۹، تنبيه الخواطر: ج۱ ص۴۲ کلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۱۶ ص۲۳۰ ح۳۵.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="50" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مسند ابن حنبل - به نقل از عروه -: از عایشه سؤال شد: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در منزلش چه کار می</span>‌<span dir="rtl">کرد؟ گفت: لباسش را می</span>‌<span dir="rtl">دوخت، کفشش را تعمیر می</span>‌<span dir="rtl">کرد، و کارهایی را که مردها در منزل انجام می</span>‌<span dir="rtl">دهند، انجام می‌داد.</span></li></ol>

 

<ol start="51" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الأمالي للطوسي عن أبي سعید الخدري: خَرَجَ إلَينا رَسولُ اللهِ صلی الله علیه و آله و قَدِ انقَطَعَ شِسعُ نَعلِهِ، فَدَفَعَها إلىٰ عَلِيٍّ علیه السلام يُصلِحُها، ثُمَّ جَلَسَ و جَلَسنا حَولَهُ كَأَنَّما عَلىٰ رُؤوسِنا الطَّيرُ، فَقالَ: إنَّ مِنكُم مَن يُقاتِلُ عَلىٰ تَأويلِ القُرآنِ، كَما قاتَلتُ النّاسَ عَلىٰ تَنزيلِهِ.</span></li></ol>

<span dir="rtl">فَقالَ أبو بَكرٍ: أنَا هُوَ يا رَسولَ اللهِ؟</span>

<span dir="rtl">قالَ: لا.</span>

<span dir="rtl">فَقالَ عُمَرُ: أنا هُوَ يا رَسولَ اللهِ؟</span>

<span dir="rtl">فَقالَ: لا، و لٰكِنَّهُ خاصِفُ النَّعلِ.</span>

<span dir="rtl">قالَ: فَأَتَينا عَلِيّاً نُبَشِّرُهُ بِذٰلِكَ، فَكَأَنَّهُ لَم يَرفَع بِهِ رَأساً، و كَأَنَّهُ قَد سَمِعَهُ قَبلُ.</span><ref><span dir="rtl">الأمالي للطوسی: ص۲۵۴ ح۴۵۸، العمدة: ص۲۲۵ ح۳۵۵ نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۳۲ ص۲۹۶ ح۲۵۶.</span></ref>

<ol start="51" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الأمالی طوسی - به نقل از ابو سعید خُدری -: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به میان ما آمد، در حالی که بند صندلش پاره شده بود. آن را به علی علیه السلام داد تا تعمیرش کند. سپس نشست و ما پیرامون او ساکت و بی‌حرکت نشستیم. پس فرمود: «در میان شما کسی هست که بر اساس تأویل [و باطن] قرآن می</span>‌<span dir="rtl">جنگد، همچنان که من بر اساس تنزیل [و ظاهر] آن جنگیدم».</span></li></ol>

<span dir="rtl">ابو بکر گفت: آن کس منم، ای پیامبر خدا!</span>

<span dir="rtl">فرمود: «نه».</span>

<span dir="rtl">عمر گفت: منم، ای پیامبر خدا؟</span>

<span dir="rtl">فرمود: «نه، بلکه آن کسی است که در حال وصله زدن کفش است».</span>

<span dir="rtl">ما نزد علی رفتیم تا این را به او بشارت دهیم؛ امّا او سرش را بالا نیاورد و گویا قبلاً آن را شنیده بود.</span>

<ol start="52" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مسند ابن</span>‌<span dir="rtl">حنبل عن أبي سعيدٍ الخدريّ: كُنّا جُلوساً نَنتَظِرُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله، فَخَرَجَ عَلَينا مِن بَعضِ بُيوتِ نِسائِهِ، قالَ: فَقُمنا مَعَهُ، فَانقَطَعَت نَعلُهُ، فَتَخَلَّفَ عَلَيها عَلِيٌّ علیه السلام يَخصِفُها، فَمَضىٰ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله و مَضَينا مَعَهُ، ثُمَّ قامَ يَنتَظِرُهُ و قُمنا مَعَهُ، فَقالَ: إنَّ مِنكُم مَن يُقاتِلُ عَلىٰ تَأويلِ هٰذَا القُرآنِ كَما قاتَلتُ عَلىٰ تَنزيلِهِ.</span></li></ol>

<span dir="rtl">فَاستَشرَفنا و فينا أبو بكرٍ و عُمَرُ، فَقالَ: لا، و لٰكِنَّهُ خاصِفُ النَّعلِ.</span>

<span dir="rtl">قالَ: فَجِئنا نُبَشِّرُهُ. قال: و كَأَنَّهُ قَد سَمِعَهُ.</span><ref><span dir="rtl">مسند ابن حنبل: ج۴ ص۱۶۳ ح۱۱۷۷۳؛ الكافي: ج۵ ص۱۲ ح۲ عن حفص بن غياث عن الإمام الصادق عن أبيه علیهما السلام نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۳۲ ص۳۰۱ ذیل ح۲۶۲.</span></ref>

<ol start="52" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">مسند ابن حنبل - به نقل از ابو سعيد خُدرى -: ما نشسته بوديم و انتظار پيامبر خدا صلی الله علیه و آله را مى</span>‌<span dir="rtl">کشيديم که ایشان از خانۀ يکى از همسرانش به سوى ما بيرون آمد. ما برایش به پا خاستيم. در این هنگام، صندلش پاره شد. على علیه السلام ماند تا آن را وصله زند و پيامبر خدا صلی الله علیه و آله رفت و ما به همراه او رفتيم. آن گاه به انتظار على علیه السلام ایستاد و ما هم با او ايستاديم. آن گاه فرمود: «کسى از شما بر اساس تأويل [و باطن] اين قرآن خواهد جنگيد، چنان که من بر اساس تنزيل [و ظاهر] آن جنگيدم».</span></li></ol>

<span dir="rtl">همۀ ما چشم به ایشان دوختیم [و منتظر بودیم که کدام یک از ما را نام می</span>‌<span dir="rtl">برد]. در ميان ما ابو بکر و عمر نيز بودند. فرمود: «[شما] نه؛ بلکه آن وصله زنندۀ کفش».</span>

<span dir="rtl">سراغ على علیه السلام رفتیم تا مژده</span>‌<span dir="rtl">اش دهيم؛ ولى گويا آن را شنيده بود.</span>

<ol start="53" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإرشاد: لَمّا تَوَجَّهَ أميرُ المُؤمِنينَ علیه السلام إلَى البَصرَةِ، نَزَلَ الرَّبَذَةَ</span><ref><p><span dir="rtl">الرَّبَذَة: من قرى المدينة على ثلاثة أيّام، قريبة من ذات عرق، على طريق الحجاز إذا رحلت من فيد تريد مكّة، و بهذا الموضع قبر أبي ذرّ الغفاري (معجم البلدان: ج۳ ص۲۴).</span></p></ref><span dir="rtl">، فَلَقِيَهُ بِها آخِرُ الحاجِّ، فَاجتَمَعوا لِيَسمَعوا مِن كَلامِهِ و هُوَ في خِبائِهِ.</span></li></ol>

<span dir="rtl">قالَ ابنُ عَبّاسٍ: فَأَتَيتُهُ فَوَجَدتُهُ يَخصِفُ نَعلاً، فَقُلتُ لَهُ: نَحنُ إلىٰ أن تُصلِحَ أمرَنا أحوَجُ مِنّا إلىٰ ما تَصنَعُ!</span>

<span dir="rtl">فَلَم يُكَلِّمني حَتّىٰ فَرَغَ مِن نَعلِهِ، ثُمَّ ضَمَّها إلىٰ صاحِبَتِها ثُمَّ قالَ لي: قَوِّمها!</span>

<span dir="rtl">فَقُلتُ: لَيسَ لَها قيمَةٌ!</span>

<span dir="rtl">قالَ: عَلىٰ ذاكَ.</span>

<span dir="rtl">قُلتُ: كَسرُ دِرهَمٍ.</span>

<span dir="rtl">قالَ: وَ اللهِ! لَهُما أحَبُّ إلَيَّ مِن أمرِكُم هٰذا، إلّا أن اُقيمَ حَقّاً أو أدفَعَ باطِلاً.</span><ref><span dir="rtl">الإرشاد: ج۱ ص۲۴۷، نهج البلاغة: الخطبة ۳۳ نحوه، بحار الأنوار: ج۳۲ ص۱۱۳ ح۹۰.</span></ref>

<ol start="53" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإرشاد: چون امير مؤمنان علیه السلام ره</span>‌<span dir="rtl">سپار بصره شد، در رَبَذه فرود آمد. در آن جا آخرين گروه حاجيان به ديدار امام علیه السلام آمدند و جمع شدند تا سخنش را بشنوند، در حالی که او در خیمه</span>‌<span dir="rtl">اش بود.</span></li></ol>

<span dir="rtl">ابن عبّاس گفت: من نزد امام علیه السلام آمدم، ديدم لنگۀ صندلی را تعمیر می</span>‌<span dir="rtl">کند. گفتم: پرداختن به اصلاح کار ما، لازم</span>‌<span dir="rtl">تر از اين کارى است که مى</span>‌<span dir="rtl">کنيد! امام علیه السلام به من چيزى نگفت، تا آن که صندلش را وصله کرد و آن را کنار لنگۀ ديگرش گذاشت و آن گاه فرمود: «اين را قيمت بگذار».</span>

<span dir="rtl">گفتم: قيمتى ندارد!</span>

<span dir="rtl">فرمود: «يک چيزى بگو!».</span>

<span dir="rtl">گفتم: کمتر از یک درهم.</span>

<span dir="rtl">فرمود: «به خدا سوگند که اين [دو لنگه صندل کهنه]، نزد من، محبوب</span>‌<span dir="rtl">تر از فرمان</span>‌<span dir="rtl">روايى بر شماست، مگر آن که حقّى را بر افرازم، يا باطلى را از ميان بردارم».</span>

<ol start="54" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: مَن خَصَفَ نَعلَهُ، و رَقَّعَ ثَوبَهُ، و حَمَلَ سِلعَتَهُ؛ فَقَد بَرِئَ مِنَ الكِبرِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۸ ص۲۳۱ ح۳۰۲ عن إسحاق بن عمّار، الخصال: ص۱۰۹ ح۷۸، ثواب الأعمال: ص۲۱۳ ح۱ کلاهما نحوه، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۷۴ ص۱۴۷ ح۲.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="54" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: هر کس صندل خود را خود، وصله کند و جامه</span>‌<span dir="rtl">اش را خود، پينه زند و بارَش را خود حمل کند، از تکبّر به دور می‌مانَد.</span></li></ol>

 

<ol start="55" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن عبد الرحمان بن كثير: كُنتُ أمشي مَعَ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام فَانقَطَعَ شِسعُ نَعلِهِ، فَأَخرَجتُ مِن كُمّي شِسعاً فَأَصلَحَ بِهِ نَعلَهُ، ثُمَّ ضَرَبَ يَدَهُ عَلىٰ كَتِفِيَ الأَيسَرِ و قالَ: يا عَبدَ الرَّحمانِ بنَ كَثيرٍ، مَن حَمَلَ مُؤمِناً عَلىٰ شِسعِ نَعلِهِ، حَمَلَهُ اللهُ عزّ و جلّ عَلىٰ ناقَةٍ دَمكاءَ</span><ref><p><span dir="rtl">دَمکاء: أي سریعة المرّ. و الدَّمْك: أسرَعُ عَدْوِ الأرنب. و الدَّموك: البکرة السریعة، و کذٰلك کلّ شيء سریع المرّ (مجمع البحرین: ج۱ ص۶۱۰ «دمك»).</span></p></ref> <span dir="rtl">حينَ يَخرُجُ مِن قَبرِهِ حَتّىٰ يَقرَعَ بابَ الجَنَّةِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۴ ح۱۳.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="55" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از عبد الرحمان بن کثير -: با امام صادق علیه السلام پیاده</span>‌<span dir="rtl">روی می</span>‌<span dir="rtl">کردم که بند صندل ایشان پاره شد. من بندى از آستينم بيرون آوردم و ایشان صندلش را درست کرد.</span><ref><p><span dir="rtl">گفتنی است کفش‌های صندل (بَندی) در آن روزگار، بسیار ساده بودند و از یک کفۀ (کفیِ) چرم و یک رشتۀ بلند یا چند رشتۀ کوتاه کَنَف یا لیف خُرما (و گاهی بافتۀ نخی) درست می‌شدند و از آن جا که پاره شدن این رشته‌ها (بندها) زیاد اتفاق می‌افتاد، به همراه داشتنِ بندِ (رشتۀ) اضافی طبیعی بود.</span></p></ref> <span dir="rtl">سپس دستش را بر شانۀ چپم زد و فرمود: «اى عبد الرحمان بن کثير! هر کس مؤمنى را در راه رفتن، با بند صندلی از خود يارى دهد، خداوند عزّ و جلّ او را از هنگام بيرون آمدن از قبر تا کوبيدن درِ بهشت، بر شترى تندرو می</span>‌<span dir="rtl">برد».</span></li></ol>

<span id="نفي-الاستئثار-في-لبس-الحذاء"></span>
== <span dir="rtl">۲ / ۵: نَفيُ الاِستِئثارِ في لُبسِ الحِذاءِ</span> ==

<span dir="rtl">۲</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۵</span><span dir="rtl">: نفی خودترجیحی در پوشیدن کفش</span>

<ol start="56" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">المعجم الأوسط عن عامر بن ربيعة: بَينا رَسولُ اللَّه صلی الله علیه و آله يَطوفُ بِالبَيتِ، إذِ انقَطَعَ شِسعُهُ، فَحَلَّ رَجُلٌ شِسعاً مِن نَعلِهِ ثُمَّ ناوَلَهُ إيّاهُ، فَأَبىٰ أن يَأخُذَهُ، و قالَ: هٰذِهِ أثَرَةٌ</span><ref><p><span dir="rtl">استَأثَرَ بالشيء علی غیره:</span> ‌<span dir="rtl">خَصَّ به نفسَه و استَبَدَّ به. و یُقال: قد أخَذَه بِلا أثَرَةٍ و بلا إثْرَةٍ و بلا استِئثار: أي لم یَستأثِر علی غیره و لم یأخذ الأجود (لسان العرب: ج۴ ص۷ «أثر»).</span></p></ref><span dir="rtl">، و لا أقبَلُ أثَرَةً.</span><ref><p><span dir="rtl">المعجم الأوسط: ج۳ ص۱۴ ح۲۸۴۰، مسند أبي يعلىٰ</span>‌<span dir="rtl">: ج۶ ص۳۶۹ ح۷۱۶۹ نحوه؛ نثر الدرّ: ج۱ ص۲۴۷ نحوه.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="56" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">المعجم الأوسط - به نقل از عامر بن ربيعه -: پيامبر خدا صلی الله علیه و آله مشغول طواف خانۀ خدا بود که بند صندلش پاره شد. مردى بند صندل خود را باز کرد و به ايشان داد. پيامبر صلی الله علیه و آله از پذيرفتن آن امتناع ورزيد و فرمود: «اين، خودخواهی است و من خودخواهی را نمى</span>‌<span dir="rtl">پذيرم».</span></li></ol>

 

<ol start="57" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن يعقوب السّرّاج: كُنّا نَمشي مَعَ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام و هو يُريدُ أن يُعَزِّيَ ذا قَرابَةٍ لَهُ بِمَولودٍ لَهُ، فَانقَطَعَ شِسعُ نَعلِ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام، فَتَناوَلَ نَعلَهُ مِن رِجلِهِ ثُمَّ مَشىٰ حافِياً، فَنَظَرَ إلَيهِ ابنُ أبي يَعفورٍ فَخَلَعَ نَعلَ نَفسِهِ مِن رِجلِهِ و خَلَعَ الشِّسعَ مِنها و ناوَلَهُ أبا عَبدِ اللهِ علیه السلام، فَأَعرَضَ عَنهُ كَهَيئَةِ المُغضَبِ ثُمَّ أبىٰ أن يَقبَلَهُ، ثُمَّ قالَ: ألا إنَّ صاحِبَ المُصيبَةِ أولىٰ بِالصَّبرِ عَلَيها. فَمَشىٰ حافِياً حَتّىٰ دَخَلَ عَلَى الرَّجُلِ الَّذي أتاهُ لِيُعَزِّيَهُ</span><ref><p><span dir="rtl">قال الفیض: المصيبة في الحديثين [أي هٰذا الحدیث و حدیث آخر أورده الکلیني في الکافي] إنّما هي انقطاع شسع النعل، و إنّما وقعت بحسب الاتّفاق في الجنازة و العزاء، و ليس لهما مدخل فيها، و إنّما كان صاحبهما غيره علیه السلام (الوافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۴ ص۳۴۴ ذیل ح۲۰۸۲)</span></p></ref><span dir="rtl">.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۴ ح۱۴، بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۴۷ ص۴۶ ح۶۴.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="57" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از يعقوب سرّاج -: با امام صادق علیه السلام پیاده</span>‌<span dir="rtl">روی می</span>‌<span dir="rtl">کردیم و امام قصد داشت مرگ فرزند يکى از خويشاوندانش را به او تسليت بگويد. در این میان، بند صندل ایشان پاره شد. صندل خود را از پايش در آورد و به دست گرفت و پابرهنه به راه افتاد. ابن ابى يعفور که امام را چنین دید، صندل خود را از پايش در آورد و بند آن را بيرون کشيد و به امام صادق علیه السلام تقدیم کرد. امام با حالتی خشم</span>‌<span dir="rtl">گونه از او روى گرداند و آن را نپذيرفت. سپس فرمود: «بدانید! شخص گرفتار، خود به صبر کردن بر آن گرفتاری سزاوارتر است». آن گاه، پابرهنه رفت تا بر مردى که به قصد تسليت دادنش رفته بود، وارد شد.</span></li></ol>

<span id="آداب-اخری"></span>
== <span dir="rtl">۲ / ۶: آدابٌ اُخریٰ</span> ==

<span dir="rtl">۲</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۶</span><span dir="rtl">: دیگر آداب</span>

<ol start="58" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله: مَن كانَ يُؤمِنُ بِاللهِ وَ اليَومِ الآخِرِ، فَلا يَلبَسُ خُفَّيهِ حَتّىٰ يَنفُضَهُما.</span><ref><p><span dir="rtl">المعجم الكبير: ج۸ ص۱۳۷ ح۷۶۲۰ عن أبي اُمامة، مسند الشاميّين: ج۱ ص۳۱۲ ح۵۴۷، حياة الحيوان الكبرىٰ: ج۲ ص۲۴۰؛ بحار الأنوار: ج</span>‌<span dir="rtl">۶۴ ص۲۵۳ ذیل ح۷.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="58" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر کس به خدا و آخرت ایمان دارد، صندل‌هایش را نپوشد تا این که آنها را بتکاند.</span></li></ol>

 

<ol start="59" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: ألزِم نَعلَيكَ قَدَمَيكَ، فَإن خَلَعتَهُما فَاجعَلهُما بَينَ رِجلَيكَ، و لا تَجعَلهُما عَن يَمينِكَ، و لا عَن يَمينِ صاحِبِكَ، و لا وَراءَكَ؛ فَتُؤذِيَ مَن خَلفَكَ.</span><ref><p><span dir="rtl">سنن ابن ماجة: ج۱ ص۴۶۰ ح۱۴۳۲ عن أبي هریرة.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="59" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: صندل‌هایت را از پایت در نیاور و اگر در آوردی، آنها را بین پاهایت قرار بده و آنها را در سمت راست خودت یا سمت راست کناری</span>‌<span dir="rtl">ات یا پشت سرت نگذار که [با بوی آن] پشت سری</span>‌<span dir="rtl">ات را اذیّت کنی.</span></li></ol>

<span id="الفصل-الثالث-مواضع-ینبغي-خلع-الحذاء-فیها"></span>
= <span dir="rtl">الفَصلُ الثّالِث: مَواضِعُ یَنبَغي خَلعُ الحِذاءِ فیها</span> =

<span dir="rtl">فصل سوم</span><span dir="rtl">: جاهایی که درآوردن کفش، شایسته است</span>

<span id="عند-دخول-المسجد-و-نحوه"></span>
== <span dir="rtl">۳ / ۱: عِندَ دُخولِ المَسجِدِ و نَحوِهِ</span> ==

<span dir="rtl">۳</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۱</span><span dir="rtl">: هنگام ورود به مسجد و مانند آن</span>

<span dir="rtl">الکتاب</span>

<span dir="rtl">قرآن</span>

<span dir="rtl">(فَلَمَّا أَتَاهَا نُودِيَ يَا مُوسىٰ</span> ‌<span dir="rtl">* إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً).</span><ref><span dir="rtl">طه: ۱۱ _ ۱۲.</span></ref>

<span dir="rtl">(چون نزد آن آتش آمد، نداد داده شد: اى موسى! * منم پروردگارت. پس کفش خود را از پاى بیرون آور. تو در وادىِ مقدّس طُوىٰ هستى).</span>

<span dir="rtl">الحدیث</span>

<span dir="rtl">حدیث</span>

<ol start="60" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الإمام الصادق علیه السلام: إذا أرَدتَ دُخولَ الكَعبَةِ فَاغتَسِل قَبلَ أن تَدخُلَها، و لا تَدخُلها بِحِذاءٍ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج۴ ص۵۲۸ ح۳ عن معاوية بن عمّار، تهذيب الأحكام: ج۵ ص۲۷۶ ح۹۴۵، كتاب من لا يحضره الفقيه: ج۲ ص۵۵۶ من دون إسناد إلى أحد من أهل البيت علیهم السلام نحوه، بحار الأنوار: ج۹۹ ص۳۷۲ ح۷.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="60" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">امام صادق علیه السلام: هر گاه خواستى داخل کعبه شوى، پيش از ورود، غسل کن و با کفش<br />
وارد نشو.</span></li></ol>

 

<ol start="61" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">أخبار مكّة للأزرقي عن سعيد بن عمرو الهُذَليّ عن أبيه: رَأَيتُ قُرَيشاً يَفتَحونَ البَيتَ فِي الجاهِلِيَّةِ يَومَ الإثنَينِ وَ الخَميسِ، و كانَ حُجّابُهُ يَجلِسونَ عِندَ بابِهِ، فَيَرتَقِي الرَّجُلُ إذا كانوا لا يُريدونَ دُخولَهُ فَيُدفَعُ و يُطرَحُ، و رُبَّما عَطِبَ</span><ref><p><span dir="rtl">عَطِبَ: هَلَكَ (المصباح المنیر: ص۴۱۶ «عطب»).</span></p></ref><span dir="rtl">، و كانوا لا يَدخُلونَ الكَعبَةَ بِحِذاءٍ؛ يُعظِمونَ ذٰلِكَ، و يَضَعونَ نِعالَهُم تَحتَ الدَّرَجَةِ.</span><ref><p><span dir="rtl">أخبار مكّة للأزرقي: ج۱ ص۱۷۴.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="61" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">أخبار مکّة، ازرقى - به نقل از سعيد بن عمرو هُذَلى، از پدرش -: قريش را ديدم که در جاهليت، روزهاى دوشنبه و پنجشنبه، درِ کعبه را مى</span>‌<span dir="rtl">گشودند و دربانان، کنار در مى</span>‌<span dir="rtl">نشستند. هر گاه کسى بالا مى</span>‌<span dir="rtl">رفت که دوست نداشتند وارد کعبه شود، او را می</span>‌<span dir="rtl">راندند و پرت مى</span>‌<span dir="rtl">کردند و چه بسا وی جان می</span>‌<span dir="rtl">باخت. آنها با کفش وارد کعبه نمى</span>‌<span dir="rtl">شدند و اين را [جُرمی] بزرگ مى</span>‌<span dir="rtl">شمردند و صندل</span>‌<span dir="rtl">هاى خود را زير پلّکان مى</span>‌<span dir="rtl">گذاشتند.</span></li></ol>

 

<ol start="62" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله: تَعاهَدوا</span><ref><p><span dir="rtl">تعَهَّدَ الشيء و تَعاهَدَه و اعتَهَدَه: تفَقَّدَه و أحدثَ العهدَ به (لسان العرب: ج۳ ص۳۱۴ «عهد»). و قال العلّامة المجلسي: قال الشیخ البهائي: المراد إمّا تعاهدها من أن تکون فیه نجاسة، أو تعاهدها أي محافظتها لئلّا تُسرَق (ملاذ الأخیار: ج۵ ص۴۸۲).</span></p></ref> <span dir="rtl">نِعالَكُم عِندَ أبوابِ مَساجِدِکم.</span><ref><p><span dir="rtl">تهذيب الأحكام: ج۳ ص۲۵۶ ح۷۰۹ عن عبد اللّٰه بن ميمون القدّاح عن الإمام الصادق عن أبيه علیهما السلام، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۶۹ ح۸۱۱، بحار الأنوار: ج۸۳ ص۳۶۷ ح۲۳؛ المصنّف لعبد الرزّاق: ج۱ ص۳۸۸ ح۱۵۱۵ عن عطاء.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="62" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پیامبر خدا صلی الله علیه و آله: صندل‌های خود را جلوی درِ مسجدهایتان وارسی کنید [که آلودگی نداشته باشند].</span><ref><p><span dir="rtl">در متن عربی حدیث، «تَعاهَدوا» آمده است؛ یعنی: رسیدگی کنید. علامه مجلسی از شیخ بهایی نقل می‌کند که این واژه در این جا دو معنا می‌تواند داشته باشد: یکی این که وارسی کنید که آلوده به نجاست نباشد و دومی آن که مراقبت کنید [یا به کسی بسپارید] که سرقت نشود. (ملاذ الأخیار: ج۵ ص۴۸۲).</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="63" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: لِلدّاخِلِ فِي المَسجِدِ عَشرُ خِصالٍ: أوَّلُها: أن يَتَعاهَدَ خُفَّيهِ أو نَعلَيهِ،.…</span><ref><p><span dir="rtl">المواعظ العدديّة: ص۳۷۱.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="63" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: کسى که وارد مسجد مى</span>‌<span dir="rtl">شود، بايد ده کار انجام دهد: نخست آن که کفش یا صندل خود را وارسى کند [که آلوده نباشد].…</span></li></ol>

 

<ol start="64" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: مَن أرادَ أن يَدخُلَ المَسجِدَ فَنَظَرَ في أسفَلِ خُفَّيهِ أو نَعلَيهِ، تَقولُ المَلائِكَةُ: طِبتَ و طابَت لَكَ الجَنَّةُ، اُدخُل بِسَلامٍ.</span><ref><p><span dir="rtl">حلية الأولياء: ج۵ ص۲۰۴ الرقم ۳۲۵ عن عقبة بن عامر، تاريخ أصبهان: ج۱ ص۲۲۶ الرقم ۳۴۴، تاريخ دمشق: ج۳۶ ص۳۹۳ ح۷۳۷۹.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="64" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: کسى که مى</span>‌<span dir="rtl">خواهد وارد مسجد شود، چنانچه زير کفش یا صندل خود را وارسى کند [که آلوده نباشد]، فرشتگان مى</span>‌<span dir="rtl">گويند: «آفرین به تو! بهشت، گواراى تو باد! به سلامت، وارد شو».</span></li></ol>

<span id="عند-الطعام"></span>
== <span dir="rtl">۳ / ۲: عِندَ الطَّعامِ</span> ==

<span dir="rtl">۳</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۲</span><span dir="rtl">: هنگام غذا خوردن</span>

<ol start="65" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول اللّه صلی الله علیه و آله: اِخلَعوا نِعالَكُم عِندَ الطَّعامِ؛ فَإنَّهُ سُنَّةٌ جَميلَةٌ، و أروَحُ لِلقَدَمَينِ.</span><ref><p><span dir="rtl">المحاسن: ج۲ ص۲۳۶ ح۱۷۲۲ عن النوفلي، مكارم الأخلاق: ج۱ ص۲۷۰ ح۸۱۷ نحوه، بحار الأنوار: ج۶۶ ص۴۱۹ ح۲۹؛ المستدرك على الصحيحين: ج۳ ص۳۹۵ ح۵۴۹۶ و ليس فيه «و أروح للقدمين» عن أنس.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="65" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: در هنگام غذا خوردن، کفش</span>‌<span dir="rtl">هايتان را در آوريد؛ زيرا این کار، هم يک سنّت زيباست و هم موجب آسایش بیشتر پاهاست.</span></li></ol>

 

<ol start="66" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: إذا قُرِّبَ لِأَحَدِكُم طَعامُهُ و في رِجلَيهِ نَعلانِ، فَليَنزِع نَعلَيهِ؛ فَإنَّهُ أروَحُ لِلقَدَمَينِ، و هُوَ مِنَ السُّنَّةِ.</span><ref><p><span dir="rtl">مسند أبي يعلىٰ: ج۴ ص۱۷۹ ح۴۱۷۲ عن أنس.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="66" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر گاه برای یکى از شما غذايش را آوردند و او کفش به پا داشت، آنها را در آورد؛ زيرا اين کار، هم پاها را راحت</span>‌<span dir="rtl">تر مى</span>‌<span dir="rtl">کند و هم از سنّت است.</span></li></ol>

 

<ol start="67" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">رسول الله صلی الله علیه و آله: إذا وُضِعَ الطَّعامُ فَاخلَعوا نِعالَكُم؛ فَإنَّهُ أروَحُ لِأَقدامِكُم.</span><ref><p><span dir="rtl">سنن الدارمي: ج۱ ص۵۴۲ ح۲۰۰۷ عن أنس؛ الأمالي للطوسي: ص۳۱۱ ح۶۳۲ عن أنس نحوه، بحار الأنوار: ج۶۶ ص۴۱۶ ح۱۷.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="67" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">پيامبر خدا صلی الله علیه و آله: هر گاه غذا را آوردند، کفش</span>‌<span dir="rtl">هايتان را در آوريد؛ زيرا اين کار، موجب آسایش بیشتر پاهاست.</span></li></ol>

<span id="للاستراحة"></span>
== <span dir="rtl">۳ / ۳: لِلاِستِراحَةِ</span> ==

<span dir="rtl">۳</span> <span dir="rtl">/</span> <span dir="rtl">۳</span><span dir="rtl">: برای استراحت</span>

<ol start="68" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافي عن عبد الرّحمان بن أبي عبد اللَّه: كُنتُ مَعَ أبي عَبدِ اللهِ علیه السلام، فَدَخَلَ عَلىٰ رَجُلٍ فَخَلَعَ نَعلَهُ، ثُمَّ قالَ: اِخلَعوا نِعالَكُم؛ فَإنَّ النَّعلَ إذا خُلِعَتِ استَراحَتِ القَدَمانِ.</span><ref><p><span dir="rtl">الكافي: ج</span>‌<span dir="rtl">۶ ص۴۶۴ ح۱۵.</span></p></ref></li></ol>

 

<ol start="68" style="list-style-type: decimal;">
<li><span dir="rtl">الکافی - به نقل از عبد الرحمان بن ابى عبد اللّه -: همراه امام صادق علیه السلام بودم که نزد مردى رفت و صندل خود را بيرون آورد. سپس فرمود: «صندل</span>‌<span dir="rtl">هايتان را درآورید؛ زیرا با در آوردن آنها، پاها استراحت مى</span>‌<span dir="rtl">کنند».</span></li></ol>

<references />